Robots
Cookies

Ustawienia cookies

Strona Teraz Środowisko wykorzystuje cookies. Część z nich jest niezbędna do funkcjonowania strony. Inne służą poprawianiu jakości naszych usług.
Więcej  ›
12.04.2024 12 kwietnia 2024

Fundusze europejskie na budowę dróg w Polsce zagrożone

Ministerstwo Infrastruktury w 2022 roku przedstawiło Komisji Europejskiej wybrakowaną Prognozę Oddziaływania na Środowisko dla Programu Budowy Dróg Krajowych do roku 2030. Fundacja Instytut na rzecz Ekorozwoju widzi szereg ryzyk.

   Powrót       27 grudnia 2023       Planowanie przestrzenne       Artykuł promocyjny   

Mogą one zagrozić pozyskaniu jakichkolwiek funduszy europejskich na budowę dróg w Polsce.

Nie spełnione warunki

Aby otrzymać uchwalone w budżecie Unii Europejskiej dla Polski fundusze europejskie potrzebne jest spełnienie szeregu warunków. Nie są to jedynie sprawy praworządności i sądownictwa związane z Krajowym Planem Odbudowy. To także m.in. warunki związane z odpowiednim planowaniem inwestycji w poszczególnych sektorach gospodarki. Jednym z warunków otrzymania środków w sektorze transportu było przygotowanie i uchwalenie Krajowego Planu Kolejowego do roku 2030. Warunek ten został spełniony dopiero we wrześniu 2023 roku.

Jednak na horyzoncie otrzymania funduszy europejskich na transport pojawiły się nowe chmury. Dotyczą one budowy dróg. Komisarz europejski ds. środowiska już latem zwrócił uwagę, że wymagana prawem krajowym oraz europejskim Strategiczna Ocena Oddziaływania na Środowisko dla Programu Budowy Dróg Krajowych do roku 2030 jest wybrakowana. Może to zagrozić spełnieniu przez Polskę jednego z warunków do otrzymania funduszy i jeszcze bardziej opóźnić wdrażanie perspektywy finansowej 2021-2027 w Polsce.

- Obecnie dokładnie nie wiemy dokładnie co jest przyczyną interwencji Komisji Europejskiej, ale przyglądając się dokumentowi zauważyliśmy, że brakuje w nim m.in. prognozy emisji gazów cieplarnianych z planowanych inwestycji drogowych – wyjaśnia dr Wojciech Szymalski, prezes Fundacji Instytut na rzecz Ekorozwoju, członek Komitetu Monitorującego Fundusz Europejski na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko. – Każda inwestycja infrastrukturalna, nie tylko drogowa, musi być dokładnie zweryfikowana pod względem wpływu na klimat, aby otrzymać dofinansowanie. Przez ostatnie kilka lat rząd wyraźnie bagatelizował tę kwestię, mimo iż wytyczne Unii Europejskiej w tym zakresie znane są już od 2014 roku, a w 2021 roku zostały ponowione - dodaje.

Drogi zagrożeniem dla ochrony klimatu

Braków w Prognozie Oddziaływania na Środowisko Programu Budowy Dróg Krajowych może być więcej. Jednak Instytut na rzecz Ekorozwoju zwraca także uwagę na fakt, że w obliczu przyspieszającej zmiany klimatu budowa nowych dróg i poszerzanie istniejących może zagrozić osiągnięciu celów ochrony klimatu. Transport drogowy to obecnie największy emitent gazów cieplarnianych ze wszystkich środków transportu. Przez oddawanie do użytku nowych dróg krajowych między 2014 a 2021 rokiem emisje z transportu w Polsce wzrosły o 48%. Każdy kilometr drogi krajowej lub wojewódzkiej to obecnie ponad 2,5 tony gazów cieplarnianych dziennie.

W obniżeniu emisji mogłaby pomóc masowa wymiana samochodów w Polsce na elektryczne. Już dziś każdy samochodów elektryczny emituje około 15% mniej dwutlenku węgla niż spalinowy. Ale także ten kierunek działania był w ostatnich latach w Polsce na cenzurowanym. Polska jako jedyna oprotestowała decyzję Unii Europejskiej o konieczności sprzedaży od 2035 roku nowych samochodów jedynie w wersji zeroemisyjnej, jakby zapominając o wcześniejszym swoim planie 1 mln samochodów elektrycznych do 2025 roku. Choć odchodzący rząd stworzył m.in. Fundusz Przewozów Autobusowych i program Kolej Plus, transport publiczny w Polsce wciąż nie jest alternatywą dla poruszania się samochodem, a nowych linii kolejowych także nie przybywa.

To da się naprawić

Mimo szkodliwości transportu samochodowego dla klimatu Komisja Europejska pozostawiła furtkę dla finansowania dróg ze swojego budżetu. Każda inwestycja drogowa powinna udowodnić, że związane z nią emisje nie zakłócą planu dojścia inwestującego w drogi kraju oraz Unii Europejskiej do neutralności klimatycznej w 2050 roku. Jednak odchodzący rząd nie przygotował takiego planu, nie ma go także Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad.

- Prognoza Oddziaływania na Środowisko Planu Budowy Dróg Krajowych do roku 2030 musi być jak najszybciej uzupełniona, a każda planowana w nim inwestycja drogowa powinna udowodnić, że ruch drogowy nie powodujący emisji gazów cieplarnianych w 2050 będzie faktycznie na niej realizowany. Nie widzę innej drogi, aby finansować drogi z funduszy europejskich – podsumowuje Wojciech Szymalski, prezes Fundacji Instytut na rzecz Ekorozwoju.

Więcej?

W dniu 28 grudnia 2023 roku dr Wojciech Szymalski będzie prowadził rozmowę na żywo pt. „Czemu rozdajemy dotacje dla samochodów?” na portalu chronmyklimat.pl oraz jego profilu Facebook. Zaproszonymi ekspertami będą:

- Marta Żakowska – autorka książki „Autholizm – jak odstawić samochód w polskim mieście?”

- Karol Trammer – autor książki „Ostre cięcie – jak niszczono polską kolej”.

Zapraszamy!

Finansują nas

Materiał przygotowano przy współfinansowaniu z instrumentu finansowego LIFE komisji Europejskiej oraz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w ramach projektu LIFE_Togetherfor1.5 oraz z Europejskiej Inicjatywy Klimatycznej (EUKI) niemieckiego Federalnego Ministerstwa Gospodarki i Działań na rzecz Klimatu (BMWK) w ramach projektu TOWARDS CLIMATE-NEUTRAL EU: EFFICIENT ALLOCATION OF EU FUNDS. Opinie wyrażone w materiale promocyjnym i podczas wydarzenia nie stanowią oficjalnego stanowiska współfinansujących.

InEArtykuł powstał we współpracy z Fundacją Instytut na rzecz Ekorozwoju

Polecamy inne artykuły o podobnej tematyce:

Ponad 100 mld euro na zieloną transformację w latach 2021-2027. Jak działa polityka spójności (02 kwietnia 2024)Dlaczego biometan w Polsce nie rozwija się tak, jak na Zachodzie? (14 marca 2024)Tabor na tory (13 marca 2024)Uprawnienia do emisji już niedługo w sektorze budynków i transportu. ETS2 a efektywność energetyczna (23 lutego 2024)Suwerenność energetyczna to także wzmacnianie Polski. Zakończenie prac roboczych nad funduszem modernizacyjnym (22 lutego 2024)
©Teraz Środowisko - Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i publikacja tekstów, zdjęć, infografik i innych elementów strony bez zgody Wydawcy są zabronione.
▲  Do góry strony