Robots
Cookies

Ustawienia cookies

Strona Teraz Środowisko wykorzystuje cookies. Część z nich jest niezbędna do funkcjonowania strony. Inne służą poprawianiu jakości naszych usług.
Więcej  ›
22.10.2021 22 października 2021

Kryzys środowiskowy zagraża podstawowym prawom człowieka

Ekstremalne zjawiska pogodowe, brak dostępu do wody pitnej, zanieczyszczenie powietrza, migracje spowodowane degradacją środowiska… Jak do tego mają się podstawowe prawa człowieka, np. prawo do życia w bezpiecznym i czystym środowisku?

   Powrót       15 września 2021       Ryzyko   

- Bezpieczne, czyste, zdrowe i zrównoważone środowisko jest podstawą ludzkiego życia. Ale dzisiaj, z powodu ludzkiego działania – i nieludzkiej bezczynności – kryzys planetarny obejmujący zmianę klimatu, zanieczyszczenie środowiska naturalnego i utratę bioróżnorodności, mają poważny i bezpośredni wpływ na szeroki zakres praw człowieka, w tym prawo do żywności, wody, edukacji, mieszkania, zdrowia, rozwoju, a nawet życia samego w sobie – oświadczyła Wysoka Komisarz Narodów Zjednoczonych ds. Praw Człowieka (UNHCHR) Michelle Bachelet podczas otwarcia 48. sesja Rady Praw Człowieka ONZ. - Musimy postawić poprzeczkę wyżej – w istocie od tego zależy nasza wspólna przyszłość – apelowała Bachelet.

Jako obywatele mamy prawo do czystego środowiska, gwarantuje nam to Konstytucja RP. O tym, czy jest to faktyczne, czy iluzoryczne prawo, można przeczytać w rozmowie z dr. hab. Adamem Bodnarem, byłym Rzecznikiem Praw Obywatelskich.

W swoim wystąpieniu Komisarz odniosła się m.in. do wydarzeń z ostatnich miesięcy: monumentalnych pożarów w Europie, na Syberii i Kalifornii, ogromnych powodzi w Chinach i Europie Zachodniej, arktycznych fal upałów czy utrzymującej się suszy „od Maroka i Senegalu po Syberię”, które to „zmuszają miliony ludzi do nędzy, głodu i przesiedleń”. - Powiązane ze sobą kryzysy związane z zanieczyszczeniem, zmianą klimatu i zanikiem bioróżnorodności działają jak czynniki zwielokrotniające zagrożenia – wzmacniając konflikty, napięcia i nierówności strukturalne oraz stawiając ludzi w coraz trudniejszych sytuacjach. W miarę nasilania się tych zagrożeń środowiskowych będą one stanowić największe wyzwanie dla praw człowieka naszej epoki - tłumaczyła.

Migracje klimatyczne i przesiedlenia wpłyną na sytuację na całym świecie

Jak zauważyła, według raportu Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu (IPCC) z zeszłego miesiąca, zmiana klimatu była bardziej dotkliwa i gwałtowna w Afryce niż gdziekolwiek indziej. - W połączeniu z nieumiejętnym zarządzaniem zasobami naturalnymi, utrwalonymi wzorcami ubóstwa i nierówności, niewystarczającym dostępem do podstawowych usług oraz wysokimi wskaźnikami bezrobocia i dyskryminacji mniejszości, kobiet i dziewcząt - zaostrzają konflikty i niestabilność polityczną oraz napędzają rekrutację przez brutalne grupy ekstremistyczne – mówiła - i jak dodała - potęgują migracje klimatyczne.

Obecnie przesiedlenia z powodu katastrof ekologicznych są szczególnie poważnym zjawiskiem m.in. w Azji, gdzie w 2019 r. Chiny, Bangladesz, Indie i Filipiny doświadczyły większej liczby przesiedleń w wyniku katastrof niż wszystkie inne kraje razem wzięte – około 70 proc. sumy globalnej. Tymczasem IPCC przewiduje, że do połowy wieku w wyniku wzrostu poziomu morza jedynie w Bangladeszu dachu nad głową pozbawianych zostanie kolejne 20 mln ludzi. Co więcej, w znacznej części Azji Południowo-Wschodniej, w tym w Indonezji, Malezji, Birmie, Tajlandii i Wietnamie, do 2050 r. powodzie dotknąć mają ponad 79 mln ludzi, część z nich zmuszona będzie do zmiany miejsca zamieszkania. A to szacunki obejmujące tylko jeden rejon…

Czytaj też: Uchodźcy klimatyczni u bram Europy

- Prognozy o takiej wadze i wpływie nie mogą być ignorowane przez żadnego decydenta, nigdzie. Będą mieć kaskadowe skutki gospodarcze, społeczne, kulturowe i polityczne, które wpłyną na każde społeczeństwo na świecie. Zajęcie się potrójnym kryzysem ekologicznym na świecie jest imperatywem humanitarnym, imperatywem praw człowieka, imperatywem budowania pokoju i imperatywem rozwoju – powiedziała Bachelet.

Zagrożenie dla aktywistów

W swoim wystąpieniu Komisarz nawiązała także do zagrożeń – a nieczęsto nawet brutalnej agresji – z jaką spotykają się obrońcy praw człowieka w zakresie środowiska naturalnego. Komisarz Michelle Bachelet zauważyła, że najbardziej narażone na nadużycia i przemoc są ludy tubylcze oraz młode kobiety i dziewczęta, które starają się bronić prawa do życia w czystym środowisku. - W wielu regionach obrońcy praw człowieka w dziedzinie ochrony środowiska są zastraszani, nękani, a nawet zabijani, często z całkowitą bezkarnością – wskazała.

Słowa Komisarz potwierdzają wyniki najnowszego raport(1) Global Witness, czyli organizacji, która od 2012 r. przygląda się zjawisku prześladowania aktywistów działających na rzecz ochrony środowiska. Jak podaje, „w 2020 r. odnotowano 227 śmiertelnych ataków na aktywistów środowiskowych – średnio ponad cztery osoby tygodniowo – co czyni ubiegły rok najniebezpieczniejszym rokiem w historii dla ludzi broniących swoich domów, ziemi i źródeł utrzymania oraz ekosystemów kluczowych dla bioróżnorodności i klimatu”. Organizacja wskazuje, że ponad jedna trzecia wszystkich śmiertelnych ataków wymierzonych była w ludność rdzenną (5 z 7 zabójstw), natomiast 9 na 10 ofiar śmiertelnych ataków stanowili mężczyźni. - Jednocześnie kobiety, które działają i zabierają głos, spotykają się również z formami przemocy ze względu na płeć, w tym z przemocą seksualną. Kobiety często stoją przed podwójnym wyzwaniem: publiczna walka o ochronę swojej ziemi i mniej widoczna walka o obronę ich prawa do zabierania głosu w swoich społecznościach i rodzinach – czytamy w raporcie.

Global Witness wskazuje jednak, że dane te są „prawie na pewno zaniżone”, bowiem wiele ataków nie jest zgłaszanych.

Świat dysponuje odpowiednimi narzędziami, ale…

W swoim wystąpieniu Komisarz wyraziła ubolewanie, że choć odpowiednie narzędzia są w zasięgu ręki, to nie są wykorzystywane w dostatecznym stopniu. Bachelet wskazywała tu m.in. Agendę 2030, Porozumienie paryskie, unijną politykę klimatyczną czy instrumenty wdrożone w ramach łagodzenia skutków pandemii koronawirusa. - Głęboko żałuję, że tylko 18 proc. wydatków na odbudowę po pandemii, jakie ogłosiło 50 największych gospodarek świata, można uznać za „zielone” – stwierdziła.

Komisarz zadeklarowała, że podczas zbliżającego się COP26 ONZ będzie zdecydowanie opowiadać się za bardziej ambitnymi działaniami na rzecz klimatu i wezwała tym samym państwa członkowskie Rady do wykazania się przywództwem w tym zakresie. Biuro Komisarz opracowuje ponadto wytyczne dotyczące podejść opartych na prawach człowieka do odbudowy, ochrony i finansowania klimatu oraz współpracuje z państwami członkowskimi w celu wsparcia sprawiedliwego przejścia na zrównoważoną gospodarkę opartą na prawach człowieka. Dodatkowo, w nadchodzących miesiącach uruchomiony ma zostać „program praw środowiskowych”. – Program ma na celu zwiększenie ochrony obrońców praw człowieka i przestrzeni obywatelskiej, ma włączyć prawa człowieka, w tym prawo do zdrowego środowiska, do wszystkich odpowiednich negocjacji i procesów ONZ oraz pomoc w budowaniu krajowych zdolności do promowania i ochrony praw człowieka – powiedziała. - Wybór należy przecież do nas – skonkludowała.

Joanna Spiller: Dziennikarz, inżynier środowiska

Przypisy

1/ Pełna treść raportu dostępna jest tutaj:
https://www.globalwitness.org/en/campaigns/environmental-activists/last-line-defence/

Polecamy inne artykuły o podobnej tematyce:

Nie wylać prosumenta z kąpielą. Ponad 50 organizacji apeluje do premiera ws. ustawy o OZE (21 października 2021)COP26. Pojawił się oficjalny program wydarzenia (21 października 2021)Rząd przyjął projekt ustawy o rekompensacie dla gmin za zmianę opodatkowania elektrowni wiatrowych (21 października 2021)Co wynegocjowano ws. bioróżnorodności? Szczegóły z COP15 (21 października 2021)99,9 proc. badaczy jest zgodnych: za zmianę klimatu odpowiada człowiek (20 października 2021)
©Teraz Środowisko - Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i publikacja tekstów, zdjęć, infografik i innych elementów strony bez zgody Wydawcy są zabronione.
▲  Do góry strony