Robots
Cookies

Ustawienia cookies

Strona Teraz Środowisko wykorzystuje cookies. Część z nich jest niezbędna do funkcjonowania strony. Inne służą poprawianiu jakości naszych usług.
Więcej  ›
09.02.2023 09 lutego 2023

Zjawiska ekstremalne w Polsce. Nawet 6 mld zł strat rocznie

Intensywne opady, susze czy powodzie generują każdego roku ogromne straty dla gospodarki. W Polsce w ciągu ostatnich dwóch dekad ekstremalne zjawiska spowodować mogły około 115 mld zł strat bezpośrednich.

   Powrót       30 grudnia 2022       Ryzyko środowiskowe   

Zjawiska ekstremalne takie jak susze, powodzie, intensywne opady deszczu czy huragany występują na całym świecie nawet kilkaset razy rocznie. W latach 2001-2019 liczba tego typu zdarzeń wahała się w od 300 do 400 wystąpień rocznie, przy czym najwięcej ekstremalnych zjawisk miało miejsce w 2005 r.  W skali świata, najczęściej występującym zdarzeniem były powodzie (49%) oraz burze i huragany (31%). Zdarzenia te generują znaczne straty finansowe – huragan Katrina, który w 2005 r. nawiedził Stany Zjednoczone spowodował straty w wysokości 125 mld USD (wartość porównywalna z wysokością rocznych dochodów budżetu Polski).

To jednak dane dla świata. Jak kwestia ta wygląda w Polsce? Jakie zjawiska ekstremalne występują najczęściej w naszym kraju? Na jaką kwotę wyceniane są szkody powodowane przez zjawiska ekstremalne? Na te pytania odpowiedzi można znaleźć w przygotowanym(1) przez Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy (IOŚ-PIB) „Atlasie skutków zjawisk ekstremalnych w Polsce”.

Zjawiska ekstremalne w Polsce – susze, silny wiatr i opady deszczu

Jak czytamy,  w Polsce w ostatnich latach nasiliła się częstotliwość występowania susz. - Na przestrzeni lat 2010-2019 susze miały miejsce dwukrotnie częściej niż w ubiegłych dekadach. Susze o dużej intensywności i obejmujące swym zasięgiem większą część kraju wystąpiły w latach: 2011, 2015, 2018, 2019 (statystycznie co 2,5 roku). Dla porównania, we wcześniejszych dekadach (1989-2009) zdarzenia suszy o dużej intensywności i zasięgu notowano dwukrotnie rzadziej, raz na 5 lat (lata: 1989, 1992, 2000, 2003) – wskazuje IOŚ-PIB.

Analiza IOŚ-PIB wykazała ponadto, że jedną z najczęstszych przyczyn interwencji Państwowej Straży Pożarnej (PSP) w latach 2010-2019 były zagrożenia będące następstwem wystąpienia silnego wiatru (54% interwencji) oraz intensywnych opadów deszczu (30%). Jak dodano, opady deszczu w powiązaniu z silnym wiatrem prowadziły do wezbrań wód i podtopień, które w statystykach uwzględniono jako przyczyny 10% interwencji PSP.

Najwięcej interwencji w związku z wystąpieniem silnego wiatru w 2021 r. PSP odnotowała w województwie śląskim (5965) i mazowieckim (5864), intensywne opady deszczu natomiast stanowiły główną przyczynę interwencji w południowej części kraju – w woj. małopolskim (4951), woj. podkarpackim (3274). Szczegóły na grafice.

6 mld zł strat rocznie

Analizy prowadzone przez Instytut wykazały, że zjawiska ekstremalne powodują każdego roku straty wynoszące od 0,1% do 0,4% PKB. Szacunki wskazują, że z tego powodu Polska traci średnio nawet 6 mld zł rocznie, a w ciągu ostatnich dwóch dekad ekstremalne zjawiska spowodować mogły około 115 mld zł strat bezpośrednich.

- Kompletne oszacowanie skutków zjawisk jest bardzo trudne, gdyż do analiz powinny zostać włączone również koszty trudne do wyceny tj. koszt przerwania ciągłości działania przedsiębiorstw czy też koszty utraconych możliwości. W praktyce często brakuje dokładnych szacunków strat pośrednich i podejmowane są próby ich oszacowania za przy wykorzystaniu narzutu na szkody bezpośrednie. Polskie źródła wskazują, że straty pośrednie stanowią 60% strat bezpośrednich. Przyjmując to założenie, można oszacować, że straty całkowite spowodowane naturalnymi zjawiskami ekstremalnymi wyniosły w latach 2001–2019 ponad 180 mld zł – wskazano.

Autorzy „Atlasu…” wskazują przy tym, że w  poprzedniej dekadzie Polska musiała zmierzyć się ze skutkami nadmiaru wody, natomiast obecnie problemem stają się straty spowodowane deficytem wody – badania wykazują, że obecnie sektorem, w którym zjawiska ekstremalne generują najwyższe straty finansowe jest rolnictwo.

1800 przedwczesnych zgonów

Zjawiska ekstremalne generują olbrzymie straty finansowe, stanowią ponadto ryzyko dla zdrowia i życia człowieka. - Statystyki zgromadzone w bazie Centrum Badań nad Epidemiologią Katastrof wskazują, że w Polsce, główną przyczyną zgonów z powodu zjawisk ekstremalnych były fale upałów, które spowodowały ponad 90% ofiar śmiertelnych. Z powodu oddziaływania zjawisk ekstremalnych od 2001 roku w Polsce straciło życie ponad 1800 osób. Szczególnie wysoką liczbę ofiar śmiertelnych spowodowały fale upałów w roku 2001, 2009 oraz 2012 – podaje IOŚ-PIB.

Czytaj też: Skutki zanieczyszczenia środowiska są większe niż mogłoby się wydawać

Adaptacja do zmian klimatu

Zdaniem autorów opracowania, jedną z możliwych odpowiedzi na zagrożenia związane z występowaniem ekstremalnych zjawisk jest ograniczenie ryzyka klęsk żywiołowych oraz adaptacja do zmian klimatu. - Kluczową rolę dla ograniczenia liczby ofiar śmiertelnych i poszkodowanych w wyniku wystąpienia zjawisk ekstremalnych pełni usprawnienie systemów monitorowania i ostrzegania mieszkańców przed zagrożeniami klimatycznymi, w tym informowanie o ryzyku zdrowotnym związanym z występowaniem fal upałów, czy nawet ryzyku epidemii chorób klimatozależnych – czytamy.

Joanna Spiller: Dziennikarz, inżynier środowiska

Przypisy

1/ Pełna treść opracowania dostępna tutaj:
https://klimada2.ios.gov.pl/files/2022/IOS-PIB_ATLAS_online.pdf

Polecamy inne artykuły o podobnej tematyce:

Przyspieszamy dostęp do energii odnawialnej – budujemy zrównoważoną przyszłość (07 lutego 2023)Projekt nowego rozporządzenia dotyczącego wprowadzania nieczystości ciekłych do stacji zlewnych (06 lutego 2023)Klimatyczna Baza Wiedzy - źródło najnowszych raportów o klimacie (06 lutego 2023)Projekt wdrożenia dyrektywy SUP trafił do Sejmu (03 lutego 2023)Nadszedł czas przywracania mokradeł (02 lutego 2023)
©Teraz Środowisko - Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i publikacja tekstów, zdjęć, infografik i innych elementów strony bez zgody Wydawcy są zabronione.
▲  Do góry strony