Naukowcy vs przemysł. „Ciemny tlen” i apel o wstrzymanie wydobycia głębinowego

© Gary

Eksperci z ponad 44 krajów podpisali apel o wstrzymanie wydobycia głębinowego. Wszystko za sprawą niedawnego odkrycia zwanego „ciemnym tlenem”.

W 2013 r. podczas badań ekosystemu dna morskiego, na terenie znajdującym się między Meksykiem a Hawajami, znaleziono ogromne ilości tlenu. Teraz wiemy, że na głębokości 4 tys. pod powierzchnią oceanu – gdzie nie dochodzi światło słoneczne – zachodzi proces wytwarzania O₂ z udziałem konkrecji rozkładających wodę na wodór i tlen. Poinformowali o tym autorzy artykułu⁽¹⁾, który ukazał się na łamach „Nature Geoscience”. Prof. Adam Sweetman ze Scottish Association for Marine Science – kierownik badań – zaznacza, że ilość „ciemnego tlenu” nie jest mała, a gaz zamknięty w komorach osiąga wyższe stężenia niż te, które znajdują się w bogatych w algi wodach powierzchniowych. Wraz ze swoim zespołem, naukowiec zbadał konkrecję wielkości średniego ziemniaka; okazało się, że napięcie na jej powierzchni jest niemal równe temu, które charakteryzuje baterię AA. Badacze twierdzą, że konkrecje mogą stanowić rodzaj geobaterii. Służba Geologiczna USA szacuje, że w strefie Clarion-Clipperton (tam rozpoczęto badania) znajduje się 21,1 mld ton suchych konkrecji polimetalicznych, które mają zawierać więcej metali krytycznych niż wszystkie światowe rezerwy lądowe łącznie.

Czytaj też: Czesi będą pozyskiwać mangan z hałd górniczych. Czy byłoby to możliwe w Polsce?

Sektor górnictwa głębinowego nie przeszedł obok tego odkrycia obojętnie. Trwają prace nad stworzeniem technologii umożliwiającej zebranie konkrecji i wydobycie ich na powierzchnię. Jak jednak ostrzega Amerykańska Krajowa Administracja Oceaniczna i Atmosferyczna (NOAA), przemysł wydobywczy może zniszczyć siedliska den mórz i znajdujące się tam życie. Środowisko naukowe również przeciwstawia się działaniom sektora – petycję o wstrzymanie wydobycia głębinowego podpisało 827 ekspertów w dziedzinie nauki i polityki morskiej z ponad 44 krajów.

Czy apel powstrzyma przemysł?

Jak czytamy w petycji⁽²⁾, znaczna część różnorodności biologicznej Ziemi znajduje się  właśnie w głębokich morzach. To dzięki temu bogactwu działają procesy, które są niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania planety. Głęboki ocean to także ponad 90% biosfery – to on odgrywa kluczową rolę w regulacji klimatu.

Górnictwo głębinowe miałoby natomiast zwiększyć wpływ czynników stresogennych na wodny ekosystem, czego skutkiem byłaby utrata różnorodności biologicznej i uszkodzenie jego aktualnego stanu – te kwestie stałyby się zaś „nieodwracalnymi w wielopokoleniowych skalach czasowych”. W treści apelu wymienione zostały konkretne obawy dot. wpływu górnictwa głębinowego na ekosystem. Są to:

1. Bezpośrednia utrata unikalnych gatunków i populacji w wyniku degradacji, zniszczenia lub eliminacji siedlisk dna morskiego. Co ważne - wielu z nich jeszcze nawet nie odkryto.
2. Produkcja dużych i trwałych smug osadów, mających wpływ na gatunki i śródwodne ekosystemy – znacznie wykraczające poza miejsce wydobycia.
3. Przerwanie ważnych dla przyrody procesów, które łączą ekosystemy.
4. Ponowne zawieszenie i uwolnienie osadów, metali i toksyn do wody – zarówno poprzez sam proces wydobycia, jak i zrzut ścieków kopalnianych ze statków; potencjalne skażenie gatunków ryb spożywczych.
5. Zanieczyszczenie hałasem spowodowane pracą maszyn przemysłowych na dnie oceanu oraz transportem tego, co wydobyte, na powierzchnię morza.
6. Niepewny wpływ na dynamikę składowania CO₂ w głębinach oceanów.

W liście otwartym czytamy także, że ze względu na niedostatek informacji naukowych, które dotyczą np. łączności gatunków głębinowych i ekosystemów czy świadczonych przez nie „usług ekosystemowych”, nie da się w pełni zrozumieć ryzyka, jakie potencjalnie stwarza wydobycie głębinowe. Równocześnie wciąż pojawiają się nowe doniesienia eksperckie, uświadamiające nas, że różnorodność biologiczna Ziemi jest coraz bardziej narażona na wyginięcie.

Dominika Góra
Koordynatorka redakcji