Robots
Cookies

Ustawienia cookies

Strona Teraz Środowisko wykorzystuje cookies. Część z nich jest niezbędna do funkcjonowania strony. Inne służą poprawianiu jakości naszych usług.
Więcej  ›
05.12.2021 05 grudnia 2021

Program azotanowy. Pojawiły się nowe stawki kar

Minister Infrastruktury określił nowe wysokości maksymalnych kar finansowych za naruszenie zasad dotyczących zanieczyszczania wód azotanami ze źródeł rolniczych. Podobny jest program dla fosforu.

   Powrót       22 października 2021       Ryzyko   

6 października br. w Dzienniku Urzędowym RP pojawiło się obwieszczenie Ministra Infrastruktury (treść obwieszczenia tutaj), w którym wyszczególniono nowe wysokości opłat, jakie będą musieli ponieść rolnicy niestosujący się do zapisów “Programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu”. Wspomniane zasady obowiązują od 2018 roku.

Stawki opłat za naruszanie zasad programu azotanowego

Wedle obwieszczenia, opłaty za niestosowanie się do przepisów ws. azotanów pochodzących ze źródeł rolniczych dotyczą czterech sytuacji. Za stosowanie nawozów niezgodnie z obowiązującymi przepisami zostanie nałożona na rolnika opłata w wysokości 2192,40 złotych. W momencie, gdy producent żywności w niepoprawny sposób przechowuje nawozy naturalne, będzie musiał liczyć się z zapłatą 3288,61 złotych. Za błędne prowadzenie dokumentacji realizacji tzw. programu azotanowego kara wyniesie 548,10 złotych. Taką samą kwotę uiścić będzie musiał rolnik, który w ogóle nie dysponuje planem nawożenia azotem(1).

Martwe strefy w Bałtyku

Azotany, które trafiają do wód powierzchniowych i organizmu człowieka wskutek nadmiernego stosowania nawozów azotowych, są poważnym zagrożeniem. Wysokie stężenie azotanów (po spożyciu są przekształcanych w szkodliwe azotyny) ma związek z późniejszym występowaniem nowotworów układu pokarmowego i sinicy u małych dzieci.

Skąd biorą się pustynie tlenowe?

Zjawisko eutrofizacji zachodzi na skutek zbyt dużych ilości związków azotu i fosforu (zwanych biogenami) w wodzie. Duża ilość związków odżywczych powoduje masowy zakwit glonów i sinic. Obumierające glony opadają na dno zbiornika, gdzie ulegają rozkładowi. Do procesu tego zużywany jest tlen zgromadzony w przydennych warstwach wody. Gdy brakuje tlenu, wzrasta ilość bakterii beztlenowych, które kontynuują rozkład, a jednocześnie produkują szkodliwy dla organizmów morskich siarkowodór. W ten sposób powstają obszary o obniżonej ilości tlenu lub całkowite pustynie tlenowe (martwe strefy), w których zamiera wszelkie życie – wyjaśnia Ewa Klosińska z Łódzkiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Bratoszewicach.

- Stężenie powyżej 50 mg/L powoduje, że woda już się nie nadaje do picia przez ludzi i zwierzęta - mówi Ewa Kłosińska, kierownik Działu Rolnictwa Ekologicznego i Ochrony Środowiska w Łódzkim Ośrodku Doradztwa Rolniczego w Bratoszewicach.

Jak wyjaśnia nasza ekspertka, stosowanie nawożenia azotem i fosforem w nadmiernych dawkach i w niedopuszczalnych terminach może doprowadzić do eutrofizacji, namnażania się bakterii beztlenowych i niszczenia bioróżnorodności.

- Woda spływa do rowów i rzek, a dalej do Morza Bałtyckiego. To powoduje, że morze jest bardzo zanieczyszczone - przyznaje Ewa Kłosińska. - Wskutek eutrofizacji i zakwitania wód zmniejsza się ilość tlenu, organizmy wodne obumierają. Brak tlenu powoduje dalszy rozkład przez bakterie beztlenowe produkujące jednocześnie szkodliwy siarkowodór. W ten sposób tworzą się pustynie tlenowe, w których zamiera wszelkie życie. Na przestrzeni ostatnich stu lat problem ten stał się szczególnie zauważalny na przykładzie Morza Bałtyckiego. Powierzchnia martwych stref w Bałtyku wzrosła 10-krotnie w ciągu ostatnich 115 lat i zajmuje około 14 proc. powierzchni morza - wyjaśnia.

Wkrótce fosfor na agendzie

Czy społeczeństwo ma świadomość katastrofalnego wpływu przenawożenia gleb na kondycję środowiska naturalnego?

- Myślę, że świadomość jest. Od momentu wprowadzenia tzw. programu azotanowy prowadzimy szereg szkoleń co roku. W tym momencie program azotanowy jest rozszerzony na teren całego kraju - dodaje Ewa Kłosińska.

By zmniejszyć negatywny wpływ nadużywania azotanów w rolnictwie, Komisja Europejska zdecydowała się na zobowiązanie państw członkowskich do przyjęcia tzw. dyrektywy azotanowej(2). Zakłada ona, że każdy kraj ma wyznaczyć obszary wód wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu i określić program działań obowiązujący rolników. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 lutego 2020 r. w sprawie przyjęcia „Programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu” dostępne jest tutaj.

Ewa Kłosińska dodaje, że choć ograniczenia dotyczą obecnie azotu, to mówi się również o tym, by w przyszłości wprowadzić podobne przepisy w związku z fosforem.

Magdalena Więckowska: Dziennikarz

Przypisy

1/ Szczegóły na temat Programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu:
https://www.gov.pl/web/infrastruktura/program-azotanowy
2/ Treść tzw. dyrektywy azotanowej:
https://www.teraz-srodowisko.pl/prawo/dyrektywa-z-dnia-12-12-1991-l-375-1-279.html

Polecamy inne artykuły o podobnej tematyce:

Sprawozdanie KE: należy zrobić więcej, aby przeciwdziałać zanieczyszczeniu wody azotanami (12 października 2021)Mikroplastiki to siedlisko patogenów (24 marca 2021)Woda pitna - dobra jakość i wiele zagrożeń (23 października 2020)W wyniku zrzutu ścieków do Wisły trafiło 300 ton azotu i 30 ton fosforu (30 września 2020)EEA: Musimy lepiej chronić nasze morza i oceany (01 lipca 2020)
©Teraz Środowisko - Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i publikacja tekstów, zdjęć, infografik i innych elementów strony bez zgody Wydawcy są zabronione.
▲  Do góry strony