Robots
Cookies

Ustawienia cookies

Strona Teraz Środowisko wykorzystuje cookies. Część z nich jest niezbędna do funkcjonowania strony. Inne służą poprawianiu jakości naszych usług.
Więcej  ›
29.11.2022 29 listopada 2022

Opublikowano raporty ws. przyczyn katastrofy odrzańskiej

Polskie i niemieckie ministerstwa ds. środowiska przedstawiły swoje raporty ws. masowych śmierci ryb w Odrze. Oba dokumenty za przyczynę uznają złote algi. Niemieccy eksperci podkreślają jednak, że nie jest znana bezpośrednia przyczyna ich zakwitu.

   Powrót       03 października 2022       Woda   

Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKiŚ) - zgodnie z wcześniejszymi zapowiedziami – z końcem września opublikowało raport Zespołu do spraw sytuacji powstałej na rzece Odrze(1). Raport na temat przyczyn katastrofy odrzańskiej opublikowano także na stronach niemieckiego ministerstwa odpowiedzialnego za kwestie środowiskowe(2). Co zatem na temat przyczyn katastrofy ekologicznej na Odrze mówią polscy i niemieccy eksperci?

Polska: Bezpośrednia przyczyna – złote algi

Jak czytamy w raporcie przygotowanym na zlecenie MKiŚ, bezpośrednią przyczyną masowego śnięcia ryb było pojawienie się glonów Prymnesium parvum, tzw. złotych alg. W raporcie stwierdza się, że warunki środowiskowe panujące w rzece w lipcu i sierpniu 2022 r. - wysokie przewodnictwo oraz stężenie jonów chlorkowych, siarczanowych i sodowych, wysoka temperatura, niski stan wód i ich wolny przepływ oraz duże nasłonecznienie – stanowiły optymalne warunki dla rozwoju złotych alg. - Bezpośredni związek śnięcia ryb w Odrze z aktywnością glonów Prymnesium parvum został wykazany ponad wszelką racjonalną wątpliwość (…). Prymnesium parvum to glon eukariotyczny należący do gromady haptofitów (Haptophyta), charakterystyczny dla środowisk słonych i słonawych (o dużej przewodności właściwej). Występuje on naturalnie w morzach (np. w Morzu Norweskim czy Morzu Bałtyckim), w strefie przybrzeżnej, estuariach i słonawych deltach rzek. Jest to jednak gatunek inwazyjny, którego obecność notuje się również w wodach śródlądowych, wtórnie zasolonych – wyjaśniono w raporcie.

Zakwit złotych alg w Odrze, jak wyjaśniają autorzy tego raportu, prawdopodobnie miał charakter wieloczynnikowy. - Warunkiem niezbędnym do powstania zakwitu było samo pojawienie się w Odrze Prymnesium parvum, co mogło nastąpić na skutek przeniesienia przez ptactwo migrujące, przemieszczania się jednostek pływających, zarybiania Odry narybkiem pochodzącym z zakażonych stawów lub przemieszczeniem się glonów z ognisk zakażenia, które mogą istnieć w stawach lub innych zbiornikach w dorzeczu Odry – podano.

Czytaj też: Eksperci PAN - nie można twierdzić, że katastrofa ekologiczna na Odrze miała przyczynę naturalną

- Wskazywane powszechnie zasolenie było niezbędne dla zaistnienia zakwitu, ale należy podkreślić, że w przypadku Odry istniało ono od dziesiątek lat i sprowadzenie jego poziomu do wartości poniżej wymaganych przez P. parvum jest praktycznie nierealne, zarówno z powodu działalności górniczej, jak i stosowania soli na drogach w okresie zimowym. Nowym czynnikiem, który mógł wpłynąć na powstanie zakwitu, były długotrwałe wysokie temperatury i susza, która zredukowała dopływy wód powierzchniowych. Susza z jednej strony powodowała mniejsze rozcieńczenie zrzucanych do Odry ścieków, ale trzeba też pamiętać, iż mogła spowodować mniejszy dopływ związków azotu i fosforu pochodzących z działalności rolniczej – dodano.

Autorzy raportu wskazują przy tym, że na podstawie dotychczasowych analiz nie został w pełni wyjaśniony mechanizm przyczyn i mechanizmów śnięcia ryb w Odrze, dlatego też raport ten należy traktować jako wstępny”.

Jak zrozumieć katastrofę ekologiczną na Odrze? „Intuicja i nic więcej” - na niektóre pytania pozostaje tylko taka odpowiedź, pewna jest za to potrzeba monitoringu. Skalę i prawdopodobny przebieg wydarzeń omawia dr hab. Andrzej Mikulski, kierownik Zakładu Hydrobiologii na Uniwersytecie Warszawskim.

Niemcy: Nie wiadomo co doprowadziło do wysokiego stężenia soli

Niemieccy naukowcy w swojej analizie także wskazują na rozprzestrzenianie się złotych alg jako najbardziej prawdopodobną przyczynę katastrofy na Odrze. - Grupa ekspertów testowała różne hipotezy. Najbardziej prawdopodobną z nich jest masowe rozmnażanie się Prymnesium parvum i związanych z nią toksyn, spowodowana wysokim stężeniem soli – czytamy w niemieckim raporcie.

Zdaniem niemieckich ekspertów – podobnie jak wskazywano w polskim raporcie - za katastrofa stoją „wieloprzyczynowe mechanizmy działania”. Jak wyjaśniono, wzrost stężenia soli w Odrze, wraz z innymi czynnikami (m.in. wysokimi temperaturami i brakiem opadów), doprowadziły do masowego wzrostu glonów słonawych, które są trujące dla ryb. Niemieccy badacze wskazują przy tym, że nie są znane przyczyny nienaturalnie wysokiego poziomu zasolenia rzeki.

- Ze względu na brak dostępnych informacji eksperci musieli pozostawić otwartą przyczynę nienaturalnie wysokiego zasolenia. Nie jest również jasne, w jaki sposób słonawe glony wodne, które normalnie występują w wodach przybrzeżnych, dostały się w głąb lądu – czytamy.

Joanna Spiller: Dziennikarz, inżynier środowiska

Przypisy

1/ Dokument dostępny jest na stronie internetowej Instytutu Ochrony Środowiska - Państwowego Instytutu Badawczego (IOŚ – PIB):
https://ios.edu.pl/aktualnosci/wstepny-raport-zespolu-ds-sytuacji-na-rzece-odrze/
2/ Dokument dostępny jest na stronie internetowej Bundesministerium für Umwelt, Naturschutz und nukleare Sicherheit:
https://www.bmuv.de/pressemitteilung/oder-fischsterben-eingeleitetes-salz-fuehrte-zur-massenvermehrung-giftiger-alge

Polecamy inne artykuły o podobnej tematyce:

(Nie)skuteczna współpraca polskiego MKiŚ w sprawie Odry (25 listopada 2022)„Stop niszczeniu Odry”. Organizacje pozarządowe złożyły skargę do UE (17 listopada 2022)Grupa Azoty: wiosną ruszą prace budowlane w ramach odtworzenia Odrzańskiej Drogi Wodnej (15 listopada 2022)MKiŚ pracuje nad modelem, który wskaże w jakich warunkach uaktywniają się złote algi (04 listopada 2022)Ponad 50 organizacji żąda zmian w gospodarce wodnej (28 października 2022)
©Teraz Środowisko - Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i publikacja tekstów, zdjęć, infografik i innych elementów strony bez zgody Wydawcy są zabronione.
▲  Do góry strony