Robots
Cookies

Ustawienia cookies

Strona Teraz Środowisko wykorzystuje cookies. Część z nich jest niezbędna do funkcjonowania strony. Inne służą poprawianiu jakości naszych usług.
Więcej  ›
25.02.2024 25 lutego 2024

Szkoda środowiska… NIK o działaniach podejmowanych w związku z wystąpieniem szkód w środowisku

Niewłaściwie prowadzony rejestr szkód w środowisku i przewlekłość postepowań – m.in. takie nieprawidłowości wykazała kontrola NIK w zakresie działań związanych z wystąpieniem szkód w środowisku.

   Powrót       21 lipca 2023       Ryzyko środowiskowe   

Najwyższa Izba Kontroli (NIK) przyjrzała się działaniom zapobiegawczym i naprawczym podejmowanym w związku z wystąpieniem szkód w środowisku. Kontrolę przeprowadzono w Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska (GDOŚ) i ośmiu Regionalnych Dyrekcjach Ochrony Środowiska (RDOŚ).

- NIK przeprowadziła niniejszą kontrolę z inicjatywy własnej, mając na uwadze sygnały o bierności organów właściwych w sprawach odpowiedzialności za zapobieganie i naprawę szkód w środowisku (…). Jej wyniki potwierdzają niestety owe sygnały, płynące zarówno z interpelacji poselskich, jak i doniesień medialnych: działania skontrolowanych dyrekcji ochrony środowiska były w większości wypadków nieprawidłowe i nieskuteczne – wskazuje NIK w komunikacie prasowym.

Czytaj też: 7 mln obywateli może zgłaszać nieprawidłowości dot. środowiska w aplikacji

Jak wskazuje NIK, postępowania w sprawie szkód w środowisku naturalnym prowadzono opieszale, z długimi okresami bezczynności, generując dalsze pogarszanie się stanu środowiska. Dodatkowo, nie podjęto należytych działań w celu wyposażenia regionalnych dyrektorów ochrony środowiska w uprawnienia służące sprawnemu prowadzeniu postępowań, wykazano także wadliwe prowadzenie rejestru zagrożeń i szkód w środowisku, a także nieprawidłowości w zakresie systemu nadzoru organów nadrzędnych nad organami podległymi.

Przewlekłość postępowań w GDOŚ i RDOŚ

NIK zauważa, że chociaż GDOŚ prawidłowo prowadził i aktualizował Rejestr bezpośrednich zagrożeń szkodą w środowisku i szkód w środowisku przy użyciu systemu teleinformatycznego, nie nadzorował jednak na bieżąco i w sposób systemowy podległych mu regionalnych dyrektorów ochrony środowiska, naruszając w ten sposób art. 6 ust. 3 ustawy o kontroli w administracji rządowej oraz standardy kontroli zarządczej. Dodano przy tym, że GDOŚ swoimi działaniami nie przyczynił się do usunięcia barier systemowych stojących na drodze do skutecznego prowadzenia spraw dotyczących odpowiedzialności za zapobieganie szkodom w środowisku i ich naprawę

- Ponadto w blisko 88% postępowań odwoławczych przekroczył nakazany przez Kodeks postępowania administracyjnego miesięczny termin rozpatrywania. Mediana trwania postępowań wynosiła 327,5 dnia – czytamy.

Problem przewlekłości postepowań dotyczy także RDOŚ. Czynności po zgłoszeniu zagrożeń i szkód w środowisku prowadzono opieszale i nieskutecznie, wskutek czego dochodziło do kilkuletniej bezczynności, w czasie której stan środowiska ulegał pogorszeniu – podaje NIK.

Izba wskazuje przy tym, że RDOŚ nieprawidłowo prowadzili Rejestr bezpośrednich zagrożeń szkodą w środowisku i szkód w środowisku. – Dane, wprowadzane niekiedy ze znacznym opóźnieniem, bywały niekompletne lub błędne, co skutkowało nierzetelnymi informacjami przekazywanymi odpowiednim ministrom, a następnie przekłamanymi sprawozdaniami składanymi do Komisji Europejskiej – podano.

Zdaniem Izby jedną z przyczyn przewlekłości działań RDOŚ, a w konsekwencji także pogłębiania się szkód w środowisku, jest niedobór kard, rotacja pracowników i niełatwa rekrutacja nowych wykwalifikowanych pracowników. - Przy nadmiernym obciążeniu obowiązkami zdarzały się sytuacje, że sprawy i czynności dotyczące szkód w środowisku odkładane były „na później”. Priorytetowo traktowano zaś te postępowania, które miały ustawowe terminy na ich załatwienie (np. sprawy z zakresu strategicznych ocen oddziaływania na środowisko), oraz te, których długotrwałe rozpatrywanie skutkowałoby np. niedopełnieniem warunków umów z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej i utratą funduszy. Tymczasem nieprzestrzeganie terminów w postępowaniach szkodowych może także mieć negatywne skutki. Może spowodować zwiększenie zagrożenia lub rozmiaru szkody, a nawet powstanie nieodwracalnych negatywnych zmian w środowisku. Długotrwałość postępowań w sprawie szkód wynikała też ze specyfiki procesu i skomplikowanego charakteru takich spraw oraz ich wielowątkowości – czytamy.

Pozytywne aspekty kontroli

Kontrolerzy NIK pozytywnie oceniają jednak RDOŚ „w zakresie ustalania sankcji za zaniechania i naruszenia przez podmioty korzystające ze środowiska obowiązków wynikających z ustawy szkodowej oraz postępowanie regionalnych dyrektorów OŚ prowadzące do określenia wysokości zabezpieczenia roszczeń z tytułu wystąpienia negatywnych skutków w środowisku oraz szkód w środowisku, jak również politykę antykorupcyjną w GDOŚ i RDOŚ”.

Wnioski pokontrolne

W wyniku przeprowadzonej kontroli NIK zwróciła się do m.in. Ministra Klimatu i Środowiska (MKiŚ), Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, Głównego Inspektora Ochrony Środowiska oraz Wojewodów o podjęcie działań naprawczych.

Do MKiŚ zwrócono się z wnioskiem o podjęcie działań mających na celu utworzenie „uproszczonej, szybkiej i skutecznej” ścieżki pozyskiwania środków finansowych z funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej, przeznaczonych na realizację zadań związanych z odpowiedzialnością za zapobieganie szkodom w środowisku i naprawę szkód w środowisku.

Zdaniem NIK kluczowe jest ponadto „sformalizowanie zasad współpracy regionalnych dyrektorów ochrony środowiska z wojewódzkimi inspektorami ochrony środowiska, uprawnionymi do kontroli podmiotów korzystających ze środowiska (art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska) oraz prowadzenia działalności laboratoryjnej (art. 2 ust. 1 pkt 2a ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska), określających sposób postępowania tych organów w sytuacjach, gdy konieczne jest niezwłoczne potwierdzenie występowania bezpośredniego zagrożenia szkodą lub szkody w środowisku”. Wniosek w tej sprawie skierowano do GDOŚ i GIOŚ.

Dodatkowo NIK wnioskuje do wojewodów „o zapewnienie współdziałania wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska oraz pozostałych organów ochrony środowiska działających w województwie z regionalnymi dyrektorami ochrony środowiska, umożliwiającego regionalnym dyrektorom sprawne i skuteczne działania w obszarze dotyczącym zapobiegania szkodom w środowisku i naprawy szkód w środowisku”.

Joanna Spiller: Dziennikarz, inżynier środowiska Teraz SamorządWięcej treści dotyczących samorządów w zakładce Teraz Samorząd.

Polecamy inne artykuły o podobnej tematyce:

Porozumienie Rady i PE ws. dyrektywy o jakości powietrza (21 lutego 2024)Zapobiec 87 tys. przedwczesnych zgonów. Apel o szybkie wdrożenie nowych norm jakości powietrza (14 lutego 2024)Raport ONZ: Niemal połowa migrujących gatunków jest zagrożona wyginięciem (13 lutego 2024)W labiryncie plastiku. Biznes debatuje na Sustainable Industry Lab'24. (06 lutego 2024)ROP dla tytoniu: europejski obowiązek jest słabo egzekwowany (06 lutego 2024)
©Teraz Środowisko - Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i publikacja tekstów, zdjęć, infografik i innych elementów strony bez zgody Wydawcy są zabronione.
▲  Do góry strony