Robots
Cookies

Ustawienia cookies

Strona Teraz Środowisko wykorzystuje cookies. Część z nich jest niezbędna do funkcjonowania strony. Inne służą poprawianiu jakości naszych usług.
Więcej  ›
08.08.2022 08 sierpnia 2022

Ocena ekotoksyczności odpadów – jak się to robi?

Odpady niebezpieczne to takie, które ze względu na swoje właściwości stanowią szczególne zagrożenie dla organizmów żywych oraz środowiska naturalnego. Wśród nich m.in. odpady żrące, łatwopalne, toksyczne. Jakie kryteria decydują o ich kwalifikacji?

   Powrót       24 czerwca 2022       Odpady       Artykuł promocyjny   
Odpady niebezpieczne

Odpady uważane są za niebezpieczne, jeśli wykazują co najmniej jedną z następujących właściwości: wybuchowość, utlenialność, łatwopalność, działanie drażniące, żrące, toksyczność, działanie rakotwórcze, zakaźność, mutagenność lub ekotoksyczność. Pełną listę kryteriów można znaleźć w rozporządzeniu Komisji Europejskiej1). Do tego dokumentu odwołuje się krajowa ustawa o odpadach.

Na czym polegają badania ekotoksyczności?

- Badania ekotoksyczności dostarczają informacji na temat intensywności działań niepożądanych wynikających z oddziaływania człowieka i mogą dostarczyć danych dla oceny potencjalnego wpływu na środowisko substancji odprowadzanych do wód, rozprowadzanych na lądzie lub dostarczanych na składowiska odpadów - wyjaśnia Agnieszka Mederska-Mazur z Laboratorium Eurofins.

Zgodnie z załącznikiem III do dyrektywy 2008/98/WE właściwość odpadów HP14 -Ekotoksyczne określa odpady, które stanowią lub mogą stanowić bezpośrednie lub opóźnione zagrożenie dla co najmniej jednego elementu środowiska.

Agnieszka Mederska-Mazur wyjaśnia, że odpady spełniające którykolwiek z następujących warunków klasyfikuje się jako niebezpieczne zgodnie z HP 14 - Ekotoksyczne:

- odpady zawierające substancję zaklasyfikowaną jako zubożająca warstwę ozonową, której przypisano kod zwrotów wskazujących rodzaj zagrożenia H420 zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008, a stężenie tej substancji jest równe stężeniu granicznemu 0,1 % lub je przewyższa.
[c(H420) ≥ 0,1 %]

- odpady zawierające co najmniej jedną substancję zaklasyfikowaną jako stwarzająca zagrożenie dla środowiska wodnego, zagrożenie ostre, której przypisano kod zwrotów wskazujących rodzaj zagrożenia H400 zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1272/2008, a suma stężeń tych substancji jest równa stężeniu granicznemu 25 % lub je przewyższa. Do takich substancji zastosowanie ma wartość graniczna 0,1 %.
[Σ c (H400) ≥ 25 %]

- odpady zawierające co najmniej jedną substancję zaklasyfikowaną jako stwarzająca zagrożenie dla środowiska wodnego – zagrożenie przewlekłe, kategoria 1, 2 lub 3, której przypisano kod(-y) zwrotów wskazujących rodzaj zagrożenia H410, H411 lub H412 zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1272/2008, a suma stężeń wszystkich substancji zaklasyfikowanych jako stwarzające zagrożenie dla środowiska wodnego – zagrożenie przewlekłe, kategoria 1 (H410) pomnożona przez 100, dodana do sumy stężeń wszystkich substancji zaklasyfikowanych jako stwarzające zagrożenie dla środowiska wodnego – zagrożenie przewlekłe, kategoria 2 (H411) pomnożonej przez 10 i dodana do sumy stężeń wszystkich substancji zaklasyfikowanych jako stwarzające zagrożenie dla środowiska wodnego – zagrożenie przewlekłe, kategoria 3 (H412) jest równa stężeniu granicznemu 25 % lub je przewyższa. Do substancji zaklasyfikowanych jako H410 zastosowanie ma wartość graniczna wynosząca 0,1 %, a do substancji zaklasyfikowanych jako H411 lub H412 zastosowanie ma wartość graniczna wynosząca 1 %.
[100 × Σc (H410) + 10 × Σc (H411) + Σc (H412) ≥ 25 %]

- odpady zawierające co najmniej jedną substancję zaklasyfikowaną jako stwarzająca zagrożenie dla środowiska wodnego – zagrożenie przewlekłe, kategoria 1, 2, 3 lub 4, której przypisano kod(-y) zwrotów wskazujących rodzaj zagrożenia H410, H411, H412 lub H413 zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1272/2008, a suma stężeń wszystkich substancji zaklasyfikowanych jako stwarzające zagrożenie dla środowiska wodnego – zagrożenie przewlekłe jest równa stężeniu granicznemu 25 % lub je przewyższa. Do substancji zaklasyfikowanych jako H410 zastosowanie ma wartość graniczna wynosząca 0,1 %, a do substancji zaklasyfikowanych jako H411, H412 lub H413 zastosowanie ma wartość graniczna wynosząca 1 %.
[Σ c H410 + Σ c H411 + Σ c H412 + Σ c H413 ≥ 25 %]

gdzie: Σ = suma, c = stężenie substancji.

Zakres normy PN-EN 14735:2022-04

Zasady pobierania próbek, transportu, składowania odpadów, jak również sprecyzowanie sposobu ich przygotowania dla oznaczania ekotoksykologicznych właściwości odpadów, w określonych warunkach, z zastosowaniem badań biologicznych odpadów surowych lub z zastosowaniem badań biologicznych ekstraktów wodnych z odpadów przedstawiono w normie PN-EN 14735:2022-04.

Do przeprowadzenia oceny niebezpiecznej właściwości HP 14 „Ekotoksyczne”, należy stosować odpowiednie metody ustanowione w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 440/2008 3) lub inne międzynarodowo uznane metody badawcze i wytyczne.

Czytaj: Analizy matryc środowiskowych wody, ścieków, gleby, odpadów. Perspektywa Laboratorium Eurofins

Rodzaje testów komercyjnych ekotoksyczności

Testy ekotoksyczności wg instrukcji zawartych w poszczególnych testach komercyjnych można prowadzić z wykorzystaniem bakterii luminescencyjnych, glonów, pierwotniaków, wrotków i skorupiaków dostępnych w handlu w formie Toxkitów.

1. Badania hamowania luminescencji bakterii.

Test ten polega na hamowaniu luminescencji bakterii morskich Vibrio fischeri (dawniej znanych jako Photobacterium fosforeum) i pozwala określić stężenie próbki (w %), które po 5, 15 i 30 minutach hamuje 50% luminescencji bakterii.
Stężenie to zostało określone przez EC 50-t, t reprezentuje czas kontaktu bakterii z próbką.

2. Badania hamowania wzrostu glonów.

Test hamowania wzrostu alg, będący testem skriningowym, polega na ich inkubacji w temperaturze 22°C+/-2°C, przy stałym oświetleniu przez 72 godziny, w różnych rozcieńczeniach próbek. Pomiarem jest stężenie glonów, na podstawie którego oblicza się procent zahamowania tempa wzrostu w porównaniu do kontroli realizowanej w tych samych warunkach.

3. Badania toksyczności ostrej (dla rozwielitek - Daphnia sp.).

Test inhibicji mobilności rozwielitek, będący testem toksyczności ostrej, polega na określeniu stężenia, które w ciągu 24 i / lub 48 godzin unieruchamia 50% badanych rozwielitek. Stężenie to, zwane stężeniem unieruchomienia, jest określane jako EC 50%.

4. Badania toksyczności ostrej (dla rzęsy wodnej – Lemna minor).

Celem tego testu podstawowego jest uzyskanie danych dotyczących szkodliwych efektów badanych substancji dodanych do pożywki dla rzęsy wodnej podczas 7‑dniowej ekspozycji. Wyniki testu przedstawia się jako 7-dniowe EC oparte na inhibicji wzrostu.

5. Badania toksyczności ostrej (dla ryb).

Test toksyczności ostrej, wykorzystujący ikrę Danio rerio, określa zahamowanie rozwoju zarodków i umożliwia określenie stopni rozcieńczenia lub stężenia, jako miarę ostrego oddziaływania toksycznego ścieków w ciągu 48 godzin.

Zmiana klasyfikacji odpadów - kiedy i na jakich zasadach?

Warunkiem zmiany klasyfikacji odpadów niebezpiecznych na odpady inne niż niebezpieczne jest wykazanie, że nie posiadają one składników i właściwości, z powodu których odpady te zostały umieszczone na liście odpadów niebezpiecznych. Możliwe jest to poprzez przeprowadzenie odpowiednich testów, które nie wykażą przekroczeń stężeń składników określonych w rozporządzeniach (UE) 1) 2), a w przypadku odpadów posiadających właściwości zakaźne, również, że nie spełniają one warunków uznania odpadów za posiadające właściwości zakaźne.

Podstawa prawna:

  1. Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 1357/2014 z dnia 18 grudnia 2014 r. zastępujące załącznik III do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE w sprawie odpadów i uchylającej niektóre dyrektywy,
  2. Rozporządzenie Rady (UE) 2017/997 z dnia 8 czerwca 2017 r. zmieniające załącznik III do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE,
  3. Rozporządzenie Komisji (WE) nr 440/2008 z dnia 30 maja 2008 r. ustanawiające metody badań zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów ( REACH),
  4. PN-EN 14735:2022-04 - Charakteryzowanie odpadów - Przygotowanie próbek odpadów do badań ekotoksyczności.

Czytaj: PFAS a dyrektywa w sprawie jakości wody pitnej

EurofinsArtykuł powstał we współpracy z Eurofins Environment Services Polska Sp. z o.o. oraz Eurofins OBIKŚ Polska Sp. z o.o.

Polecamy inne artykuły o podobnej tematyce:

Likwidacja niebezpiecznych odpadów w Gminie Rybno (25 lipca 2022)Składowisko odpadów niebezpiecznych w Mysłowicach uprzątnięte kosztem ok. 100 mln zł (12 lipca 2022)Uprzątnięto nielegalne składowisko w Łagiewnikach. Usunięto ok. 565 ton odpadów (01 lipca 2022)Akt oskarżenia ws. nielegalnego składowiska odpadów w Siemianowicach Śląskich (27 czerwca 2022)Do końca czerwca rząd chce przyjąć plan gospodarowania odpadami do 2028 r. (13 czerwca 2022)
©Teraz Środowisko - Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i publikacja tekstów, zdjęć, infografik i innych elementów strony bez zgody Wydawcy są zabronione.
▲  Do góry strony