Robots
Korzystając z naszej strony internetowej, wyrażają Państwo zgodę na używanie cookies. Więcej informacjiClose
05.03.2021 05 marca 2021

Czekając na Godota, czyli ogromne opóźnienia URE w rozpatrywaniu wniosków o białe certyfikaty

Pula niewypłaconych dopłat, które firmom i samorządom gwarantuje ustawa o efektywności energetycznej, urosła już do ok. 1 mld zł. Rynek czeka na odblokowanie systemu białych certyfikatów. W dobie pandemii dla wielu firm to kwestia przetrwania.

   Powrót       23 kwietnia 2020       Energia   

Ustawa o efektywności energetycznej wprowadziła rodzaj pomocy publicznej zarówno dla firm, jak i podmiotów publicznych, który nazwano systemem białych certyfikatów. Ten system daje możliwość uzyskania zwrotu nakładów na inwestycje skutkujące zmniejszeniem zużycia energii i przyczyniające się do ochrony klimatu. Pod warunkiem, że… działa.

Zgodnie z ustawą Prezes Urzędu Regulacji Energetyki ma 45 dni na rozpatrzenie wniosku o biały certyfikat. W praktyce jednak czeka się na to nawet do półtora roku!

System białych certyfikatów

System ten funkcjonuje w Polsce od 2013 r. – został wprowadzony ustawą z 15 kwietnia 2011 r. o efektywności energetycznej (Dz.U. 2011 nr 94 poz. 551), zastąpioną później obecnie obowiązującą ustawą z 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej (Dz. U. 2016 poz. 831). Ma stanowić zachętę dla firm i podmiotów publicznych do inwestycji w poprawę efektywności energetycznej, takich jak termomodernizacja czy wymiana źródeł energii (ukierunkowanych na zmniejszenie zużycia energii, jej strat lub optymalizację procesów technologicznych).

Wartość białych certyfikatów mierzona jest w tonach oleju ekwiwalentnego (toe), które odpowiadają ilości zaoszczędzonej w wyniku danego przedsięwzięcia energii (składając wniosek o nie, firma deklaruje, o ile mniej energii będzie zużywać dzięki planowanej inwestycji czy modernizacji). Ustawa zobowiązuje jednocześnie przedsiębiorstwa energetyczne, a także inne, ściśle wskazane podmioty, np. towarowe domy maklerskie, do umarzania białych certyfikatów co roku w Urzędzie Regulacji Energetyki (lub wnoszenia opłaty zastępczej na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska). Dokumenty te w związku z tym są przedmiotem obrotu na Towarowej Giełdzie Energii (TGE), gdzie wartość 1 toe z roku na rok rośnie (obecnie wynosi ponad 1,8 tys. zł).
Dramatyczny apel do decydentów

Szacujemy, że wartość białych certyfikatów, które są dzisiaj zamrożone w URE, sięga ok 1 mld zł. Te pieniądze realnie mogłyby się przyczynić do poprawy płynności i budżetów wielu firm i samorządów, które zainwestowały w poprawę efektywności energetycznej, licząc na wsparcie państwa. Dzisiaj nabiera to szczególnego znaczenia, ponieważ mamy kryzys gospodarczy, którego skutki będziemy odczuwać jeszcze przez wiele miesięcy – mówi Artur Sarosiek, prezes Energy Solution. W związku z trudną sytuacją gospodarczą, Energy Solution wystosowała apel m.in. do Premiera, Prezydenta i Prezesa URE o odmrożenie systemu(1).

Jak wyjaśnił w rozmowie z redakcją Ryszard Pazdan, ekspert Business Center Club ds. polityki środowiskowej i minister środowiska w Gospodarczym Gabinecie Cieni BCC, BCC w pełni popiera ten apel. Wskazuje, że sprawa jest niezwykle poważna, bo białe certyfikaty mogą odegrać olbrzymią rolę w kwestii wypełnienia naszych zobowiązań dotyczących efektywności energetycznej (tj. wypełnienie Krajowego Planu Efektywności Energetycznej w 2020 r. oraz Dyrektywy o efektywności energetycznej). - Warto zauważyć, że o ile w pierwszym etapie przyznawania białych certyfikatów można było zaliczać także instalacje już wykonane, a procedury były w miarę sprawne, o tyle obecna formuła jest trudna i niewydolna, o czym świadczą konkretne liczby: 2 tysiące wniosków czeka na rozpatrzenie! – wskazuje Ryszard Pazdan.

Jak czytamy w apelu, rozwiązaniem tej patowej sytuacji mogłoby być przyjęcie zasady, że białe certyfikaty są wydawane z pominięciem długotrwałego procesu weryfikacji audytów (która, zgodnie z ustawą, prowadzona jest wyrywkowo, a w praktyce – dość często, bo nawet przy co drugim wniosku), a jedynie na podstawie deklaracji, składanych pod odpowiedzialnością karną. Nie byłoby w tym ryzyka, bo obowiązywałaby klauzula, że jeśli w wyniku późniejszych kontroli podmioty nie wykazałyby się deklarowaną oszczędnością energii, musiałyby zwrócić te świadectwa lub kwotę odpowiadającą ich rynkowej wartości. Ekspert BCC wskazuje na deficyt zaufania państwa do obywatela. – Tak jak bez zaufania nie ma sukcesu w biznesie, tak i tutaj nie będzie sukcesu z efektywnością, jeśli rząd i jego urzędy nie zmienią swojej postawy – wskazuje.

Skąd te opóźnienia?

Jak czytamy w apelu, bezpośrednim powodem opóźnień ze strony URE są niedobory kadrowe. Ale czy cenę za to powinny płacić firmy i samorządy? - Skoro URE ma problemy kadrowe i nie ma widoków na zmiany w tym temacie, to powinno poszukiwać innych rozwiązań. Warto rozważyć, czy nie należałoby upoważnić do działania w imieniu URE inne podmioty, np. zakłady energetyczne do obsługi pewnych tematów. Czyli pójść ścieżką, jaką modyfikuje się obecnie program Czyste Powietrze poprzez poszerzenie listy podmiotów zajmujących się obsługą programu – wskazuje.

Nasuwa się pytanie, czy paradoksalnie sytuacja pandemii koronawirusa nie jest doskonałą okazją do śmiałych zmian? - Efektywność energetyczna w kraju, gdzie jest najdroższa energia w całej UE, nie tylko elektryczna, ale też cieplna, powinna być absolutnym priorytetem – wskazuje Ryszard Pazdan. Dodaje przy tym, że moment, kiedy wprowadzono wiele rozwiązań antykryzysowych opartych na zasadzie deklarowania zamiast rozliczania, jest wprost idealny ku temu, by obecną sytuację z białymi certyfikatami rozwiązać w ramach szybkiej ścieżki.

Gra warta świeczki

Obrót prawami majątkowymi dla efektywności energetycznej na TGE w marcu br. wyniósł 15 101 toe, co oznacza, że transakcje kupna-sprzedaży tych dokumentów w ciągu tego miesiąca mogły opiewać nawet na ponad 20 mln zł. To pokazuje, jak potężne zasoby drzemią w systemie, który skutecznie mógłby przyczyniać się do transformacji energetycznej kraju oraz obniżania kosztów energii w firmach i samorządach - czytamy w apelu.

Katarzyna Zamorowska: Dziennikarz, prawnik

Przypisy

1/ Treść listu tutaj:
https://www.teraz-srodowisko.pl/media/pdf/aktualnosci/8584-list-otwarty-do-Premiera-RP-Energy-Solution.pdf

Polecamy inne artykuły o podobnej tematyce:

Efektywność energetyczna na poważnie - primo, implementacja dyrektywy unijnej (22 lutego 2021)Zmiana ustawy o efektywności pozwoli zaoszczędzić 5,58 mln toe energii (21 sierpnia 2020)Warunki wydłużenia terminów na realizację zobowiązań w systemie aukcyjnym oraz systemach FIT/FIP (30 kwietnia 2020)Jak państwo wspiera efektywność energetyczną? Wyniki kontroli NIK (10 lutego 2020)Co ma efektywność energetyczna do wiatraka? (11 maja 2018)
©Teraz Środowisko - Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i publikacja tekstów, zdjęć, infografik i innych elementów strony bez zgody Wydawcy są zabronione.
▲  Do góry strony