Robots
Cookies

Ustawienia cookies

Strona Teraz Środowisko wykorzystuje cookies. Część z nich jest niezbędna do funkcjonowania strony. Inne służą poprawianiu jakości naszych usług.
Więcej  ›
15.06.2024 15 czerwca 2024

Związki perfluorowane: śliska sprawa

Co łączy żelazko, wodoodporną kurtkę i tackę na frytki? Wszystkie zawierają związki perfluorowane, które znacząco podnoszą komfort naszego życia, ale są też szkodliwe dla zdrowia i trudne do wyeliminowania ze środowiska.

   Powrót       13 lutego 2017       Ryzyko środowiskowe   

Związki perfluorowane, w skrócie PFAS, mają wyjątkową właściwość odpychania cząsteczek tłuszczu i wody, dlatego znajdują powszechne zastosowanie w wielu produktach codziennego użytku. Tworzą one śliskie, nieprzywieralne powłoki, wśród których najbardziej znane to tkanina Gore-Tex, plamoodporne dywany Stainmaster czy Teflon. Patelnie zwane ceramicznymi również je zawierają - przestrzega Adam Fotek, specjalista ds. badań opakowań z firmy J. S. Hamilton, dowodząc, że z prawdziwą ceramiką mają one niewiele wspólnego.

PFAS obecne są także w piankach gaśniczych, środkach polerujących do podłóg, farbach, środkach do obróbki papieru czy elementach elektronicznych. Co ważne, znajdziemy je też w opakowaniach do żywności, zwłaszcza typu fast-food.

Wiele badań naukowych wskazuje, że związki perfluorowane mają szkodliwy wpływ na zdrowie: zaburzają układ hormonalny w tym m.in. szkodliwie działają na rozrodczość, mogą powodować wady wrodzone i obniżać odporność, są potencjalnie kancerogenne.

Chemikalia powszechne w opakowaniach na żywność

Wspomniane substancje wnikają do organizmu ludzkiego m.in. drogą pokarmową. Grupa naukowców z American Chemical Society zbadała szczegółowo około 400 próbek opakowań(1) używanych w restauracjach fastfoodowych pod kątem obecności w nich związków perfluorowanych. Wykazali oni, że zawierało je 46 proc. opakowań papierowych – w szczególności takich, w które pakuje się pieczywo, desery i hamburgery – oraz 20 proc. opakowań kartonowych, np. na frytki. Jakkolwiek w badaniu nie pokazano, w jakim stopniu PFAS migrują do żywności, naukowcy sugerują, że tak powszechnego występowania tych chemikaliów w opakowaniach na żywność nie można ignorować. Stanowią one bowiem nie tylko zagrożenie dietetyczne, ale też w dużym stopniu zanieczyszczają środowisko, będąc obecnymi w przemyśle i strumieniach odpadów.

Zagrożenie ma wymiar globalny

Wyzbycie się nawyku odwiedzania fast foodów czy przychodzenie do nich z własnym talerzem (tu ukłon w stronę ruchu Zero Waste) niestety nie uchroni nas przed tymi toksycznymi związkami. Kontakt z nimi mamy na każdym kroku – krążą w powietrzu, przedostają się do wód i gleby, znajdujemy je także w żywności – i to niekoniecznie kupionej w barze. Ponieważ związki perfluorowane mają zdolność bioakumulacji, znajduje się je na całym świecie w próbkach wody i gleby, we krwi zwierząt lądowych i morskich, a także w ludzkiej krwi i mleku.

Pewne środki bezpieczeństwa względem tych chemikaliów zostały co prawda podjęte w UE: produkcja i stosowanie najbardziej niebezpiecznego z grupy wspomnianych związków - perfluorooktanosulfonianu (PFOS) zostało ograniczone Dyrektywą 2006/122/WE, a podobna decyzja jest rozważana dla kwasu perfluorooktanowego (PFOA). Niemniej na całym świecie związki te dalej są stosowane, a skoro mogą być transportowane na dalekie odległości - zagrożenie ma wymiar globalny.

Przemieszczają się one także wraz z wodą, trafiając do mórz. W połowie 2016 r. przeprowadzono badanie obecności tych dwóch związków(2) w 11 największych europejskich rzekach, w tym w Wiśle i Odrze. Rocznie do mórz trafiają z tych rzek 4,5 tony perfluorooktanosulfonianu oraz 3,7 ton kwasu perfluorooktanowego. Jak stwierdzono, w przypadku perfluorooktanosulfonianu (PFOS) zanieczyszczenie znacznie przekracza limity wyznaczone przez Unię Europejską (0,65 ng/litr). Dla PFOA takich limitów jeszcze nie ma.

Ewa Szekalska: Dziennikarz

Przypisy

1/ Fluorinated Compounds in U.S. Fast Food Packaging
http://pubs.acs.org/doi/ipdf/10.1021/acs.estlett.6b00435
2/ Europe-wide estuarine export and surface water concentrations of PFOS and PFOA
https://www.researchgate.net/publication/305383693_Europe-wide_estuarine_export_and_surface_water_concentrations_of_PFOS_and_PFOA/

Polecamy inne artykuły o podobnej tematyce:

Nielegalne składowisko odpadów w gdańskim Sobieszewie. Niemal 18 ton substancji niebezpiecznych (10 czerwca 2024)Mandaty od inspektorów ochrony środowiska? Nowy GIOŚ szykuje zmiany (07 czerwca 2024)Będzie spotkanie ws. składowisk odpadów. MSWiA (23 maja 2024)Wszczęto śledztwo ws. pożaru oraz nielegalnego składowania odpadów. Siemianowice Śląskie (14 maja 2024)Apel szczecińskiego Zakładu Wodociągów i Kanalizacji. Toaleta to nie śmietnik (02 kwietnia 2024)
©Teraz Środowisko - Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i publikacja tekstów, zdjęć, infografik i innych elementów strony bez zgody Wydawcy są zabronione.
▲  Do góry strony