Robots
Cookies

Ustawienia cookies

Strona Teraz Środowisko wykorzystuje cookies. Część z nich jest niezbędna do funkcjonowania strony. Inne służą poprawianiu jakości naszych usług.
Więcej  ›
23.04.2024 23 kwietnia 2024

System gospodarki odpadami na minusie - prawie 1,4 mld zł deficytu w 2020 r.

Krajowa Rada RIO przeanalizowała dochody i wydatki związane z organizacją gminnych systemów gospodarki odpadami komunalnymi. Jak podano, w 2020 r. deficyt budżetowy w tym sektorze osiągnął 1,4 mld zł. Rada postuluje ponadto o zmiany w ustawie UCPG.

   Powrót       07 lipca 2021       Odpady   

W ostatnim czasie Główny Urząd Statystyczny przedstawił dane dotyczące masy zebranych w Polsce odpadów komunalnych. Jak wynika z danych GUS, Polska z roku na rok wytwarza coraz więcej odpadów - na jednego mieszkańca Polski przypadało w 2020 r. średnio 342 kg zebranych odpadów komunalnych, co oznacza wzrost o 10 kg w porównaniu z rokiem poprzednim. Więcej na ten temat pisaliśmy w artykule pt. Ile odpadów wytwarza statystyczny Polak? Statystyka za 2020 r.

Jak dane te mają się do kosztów funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi? Odpowiedź na to pytanie znaleźć możemy w Sprawozdaniu(1) z działalności Regionalnych Izb Obrachunkowych (RIO) i wykonania budżetu przez jednostki samorządu terytorialnego (JST) w 2020 r., które przyjęła Krajowa Rada Regionalnych Izb Obrachunkowych (KR RIO). W dokumencie znajdziemy informacje dotyczące finansowania gospodarki odpadami w JST, a także propozycje zmian w ustawie z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Wzrost dochodów i 1,4 mld zł deficytu

Jak podaje KR RIO, na przestrzeni lat 2017–2020 dochody z opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi wszystkich JST i związków międzygminnych rokrocznie wzrastały – z 4,9 mld zł w roku 2017 do 8,8 mld zł w roku 2020. Podobnie jak w przypadku dochodów, odnotowany został także wzrost wydatków związanych z organizacją gminnych systemu gospodarki odpadami. - Wydatki JST i związków międzygminnych ujęte w dziale w latach 2017–2020 wzrastały systematycznie z 5,4 mld zł w 2017 r. do 10,2 mld zł w 2020 r. Największy wzrost wydatków związanych z systemem gospodarowania odpadami, zanotowano w roku 2020, tj. o 35,9 proc. w stosunku do wykonanych w roku 2019, przy dynamice wzrostu w tym przedziale czasowym o 11,6 punktu procentowego. Największy procentowo wzrost tych wydatków w stosunku do roku 2019 nastąpił w gminach (o 42,6 proc.), nieco mniejszy w miastach na prawach powiatu (o 30,2 proc.) – czytamy w sprawozdaniu.

Czytaj też: Gmina będzie mogła dopłacić do gospodarki odpadami. Opublikowano projekt ustawy

Jak zauważają autorzy sprawozdania, ukształtowany w ten sposób poziom dochodów i wydatków „spowodował, że finansowanie systemu gospodarowania odpadami komunalnymi w każdym omawianym roku w przypadku gmin i miast na prawach powiatu realizujących zadanie zamknęło się per saldo deficytem”. -  W związkach międzygminnych w latach 2017–2018 i w 2020 r. także zanotowano wartości ujemne, a jedynie rok 2019 zamknął się nadwyżką dochodów nad wydatkami w systemie na poziomie 11 374 tys. zł - wskazano. Jak dodano, łaczna kwota deficytu w poszczególnych latatch wynosiła: w 2017 r. 458 mln zł, w 2018 r. – 765 mln zł, w 2019 r. deficyt wzrósł do kwoty 1,2 mld zł, a w 2020 r. osiągnął poziom 1,4 mld zł.

Największy problem ze zbilansowaniem systemu miały gminy wiejskie i miasta na prawach powiatu. - W 2017 roku 1 057 gmin wiejskich (tj. 77,2 proc. gmin tego rodzaju) wypracowało ujemny wynik finasowania systemu, a dodatni w 313 (22,8 proc.). Natomiast w roku 2020 deficyt wystąpił w 1 103 gminach wiejskich (79,3 proc.), zaś nadwyżka w 287 gminach tego rodzaju (20,7 proc.). W miastach na prawach powiatu sytuacja wyglądała podobnie. Na 63 JST tego rodzaju w latach 2017 i 2020 – 33,3 proc. wypracowało nadwyżkę w finansowaniu systemu, natomiast w latach 2018 i 2019 odpowiednio 19,0 proc. i 23,8 proc. - wskazuje KR RIO.

Jak kwestia bilansowania systemu wygląda w Warszawie?

Jak wynika z analizy stanu gospodarki odpadami komunalnymi m.st. Warszawy za rok 2020(2), koszty funkcjonowania systemu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie stolicy wyniosły blisko 1,3 mld zł. Przychody, jakie uzyskano z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, osiągnęły wartość 741 mln zł, całościowe przychody systemu gospodarowania odpadami oscylowały natomiast wokół 745 mln zł. Co to oznacza? Różnica między przychodami a wydatkami związanymi z systemem gospodarowania odpadami komunalnymi w samej tylko stolicy wynosiła w 2020 r. ponad 514 mln zł.

Problem ten nie dotyczy tylko dużych miast, w latach 2016-2019 łączne przychody systemów gospodarowania odpadami opolskich gmin wyniosły ponad 482 mln zł, tymczasem wydatki związane z funkcjonowaniem systemu przekraczały 512 mln zł. Więcej na ten temat pisaliśmy tutaj.

Propozycje zmian w ustawie UCPG

Wśród propozycji zamian w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tzw. ustawa UCPG), KR RIO postuluje m.in. o dokonanie zmiany brzmienia art. 6j ust. 3b ww. ustawy w kształcie obowiązującym przed jej nowelizacją z dnia 19 lipca 2019 r. Przepis ten odnosi się do opłaty naliczanej od nieruchomości o charakterze letniskowym i rekreacyjnym. - Przed nowelizacją organ stanowiący gminy ustalał stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok od domku letniskowego lub od innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe. A zatem przedmiot opłaty odnosił się do świadczenia usług odbioru i utylizacji odpadów komunalnych gromadzonych w domku letniskowym (jednym) lub innej niż domek letniskowy nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe (np. działka rekreacyjna – nieruchomość gruntowa). W wyniku zmiany przepisu, zmianie uległ przedmiot ustalenia stawki opłaty. W aktualnym stanie prawnym rada gminy ustala stawkę opłaty za rok od nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy, lub od innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe. Powyższa zmiana budzi wątpliwości interpretacyjne dotyczące ustalenia wysokości opłaty od nieruchomości, na których znajduje się więcej niż jeden domek letniskowy. W związku ze zmianą przedmiotu opłaty, tj. domek letniskowy zastąpiono nieruchomością, na której znajduje się domek letniskowy, nie wiadomo, w jaki sposób traktowane są nieruchomości, na których zlokalizowanych jest kilka domków letniskowych – wskazują autorzy opracowania.

Pozostałe propozycje zmian w ustawie można znaleźć w sprawozdaniu Krajowej Rady RIO (link do dokumentu w przypisie dolnym).

Joanna Spiller: Dziennikarz, inżynier środowiska Teraz SamorządWięcej treści dotyczących samorządów w zakładce Teraz Samorząd.

Przypisy

1/ Sprawozdanie z działalności regionalnych izb obrachunkowych i wykonania budżetu przez jednostki samorządu terytorialnego w 2020 roku:
https://rio.gov.pl/download/attachment/96/sprawozdanie_za_2020_r.pdf
2/ Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi m.st. Warszawy za rok 2020:
https://bip.warszawa.pl/Menu_podmiotowe/biura_urzedu/GO/ogloszenia/Analiza+stanu+gospodarki+odpadami+komunalnymi.htm

Polecamy inne artykuły o podobnej tematyce:

Polska z ponad połową środków przeznaczonych na budowę infrastruktury tankowania wodoru (19 kwietnia 2024)Najpierw ROP, potem kaucja? Nie milkną głosy branży, resort trwa przy swoim (12 kwietnia 2024)Inteligentne pojemniki na odpady. Świętochłowice (12 kwietnia 2024)Jak minimalizować biogazowe ryzyka inwestycyjne? (08 kwietnia 2024)Rzecznik MŚP pisze do Premiera w sprawie systemu kaucyjnego (04 kwietnia 2024)
©Teraz Środowisko - Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i publikacja tekstów, zdjęć, infografik i innych elementów strony bez zgody Wydawcy są zabronione.
▲  Do góry strony