Robots
Cookies

Ustawienia cookies

Strona Teraz Środowisko wykorzystuje cookies. Część z nich jest niezbędna do funkcjonowania strony. Inne służą poprawianiu jakości naszych usług.
Więcej  ›
15.06.2024 15 czerwca 2024

Odpady z renowacji będą pod lupą. Unijny plan działania już w 2024 r.

Zagospodarowanie odpadów budowlanych i rozbiórkowych, spoczywa w rękach firm i właścicieli budynków przeprowadzających renowację. Co mówi o nich MRiT odpowiedzialne za strategię renowacji polskich budynków? Co proponuje się w unijnych dokumentach?

   Powrót       29 listopada 2022       Odpady   
Odpady budowlane

Termomodernizacja pociąga za sobą wytwarzanie odpadów budowlanych i rozbiórkowych (skrót BiR, nowa kategoria odpadów funkcjonuje od stycznia br.). Zgodnie z dyrektywą odpadową 2008/98/WE, dawna ustawa o utrzymaniu i czystości porządku w gminach (ucpg)(1) nakładała na gminy osiągnięcie w 2020 r. ambitnego celu. Poziom przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów BiR miał wynieść wówczas co najmniej 70% wagowo. Obecnie, gminy nie mają już obowiązku osiągania konkretnych poziomów recyklingu odpadów BiR, choć, jak wynika z wyjaśnień Ministerstwa Klimatu i Środowiska(2), muszą zbierać informacje w zakresie ich zbieranej masy.

Renowacja krajowego zasobu budowlanego a odpady

Czy przy opracowaniu krajowej Długoterminowej strategii renowacji budynków (DSRB) przeanalizowano kwestię zagospodarowania odpadów BiR?

- Dokumentem, który ujmuje kwestie zagospodarowania odpadów, w tym odpadów budowlanych i rozbiórkowych, jest Krajowy plan gospodarki odpadami. Na etapie opracowania tego dokumentu kwestia odpadów budowlanych i rozbiórkowych była rozpatrywana w różnych aspektach (stan zagospodarowania odpadów, cele w zakresie gospodarki odpadami, kierunki działań w zakresie zapobiegania powstawaniu odpadów oraz kształtowania systemu gospodarki odpadami) – odpowiada nam biuro komunikacji Ministerstwa Rozwoju i Technologii. - Ta sama kwestia jest uregulowana w ustawie z dnia 7 lipca 2022 r. - Prawo budowlane oraz ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, w których określono wymogi w zakresie odpadów budowlanych i rozbiórkowych. Długoterminowa strategia renowacji budynków koresponduje z ww. dokumentem rządowym oraz przepisami obowiązującego prawa – dodaje MRiT. W treści DSRB trudno jednak odszukać kwestie związane z zagospodarowaniem odpadów (nie mylić z ciepłem odpadowym, które pojawia się tam niejednokrotnie). To co nawiązuje do ich powstawania, to wspomniane tam tzw. Krajowe Inteligentne Specjalizacje, w zakresie Inteligentnego i energooszczędnego budownictwa, w tym „Bezodpadowe/nisko odpadowe technologie i linie technologiczne ukierunkowane na obniżenie kosztów i/lub zwiększenie efektywności w produkcji materiałów, wyrobów budowlanych, realizacji inwestycji budowlanych”, a także „opracowanie technologii ponownego wykorzystania materiałów oraz elementów konstrukcyjnych i izolacyjnych (odzysk, w tym recykling) w budownictwie” oraz „nowe technologie i linie technologiczne do wytwarzania materiałów i wyrobów dla budownictwa z zastosowaniem surowców towarzyszących, produktów ubocznych i odpadów”.

W kwestii kosztów zagospodarowania odpadów budowlanych, które powstaną w wyniku realizacji DSRB, odpowiedź jest niejednoznaczna. - Szacunki dotyczące nakładów inwestycyjnych potrzebnych do przeprowadzenia termomodernizacji obejmowały koszty ponoszone przez inwestora. W symulacjach ponoszonych nakładów inwestycyjnych potrzebnych do przeprowadzenia termomodernizacji nie wyodrębniano szczegółowo pozycji związanej z kosztami zagospodarowania odpadów budowlanych, można jednak przyjąć, że kwestia ta została uwzględniona – czytamy w odpowiedzi MRiT.

Problemów z BiR „nie stwierdzono”

Może zatem Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKiŚ) analizuje kwestię strumienia odpadów, który powstanie w związku z realizacją krajowej strategii renowacji budynków? W odpowiedzi, dział komunikacji poinformował nas o istocie gospodarki o obiegu zamkniętym, która będzie miała „kluczowe znaczenie w związku z powstawaniem odpadów budowlanych i rozbiórkowych”. – (…) jeżeli odpad już powstanie, powinien być traktowany jako surowiec wtórny i być ponownie wykorzystany. Natomiast na wszystkich pozostałych etapach cyklu życia powinny istnieć mechanizmy, które przyczynią się do wydłużenia czasu korzystania z produktów albo zastępowania produktów innymi, również niematerialnymi, substytutami – czytamy w odpowiedzi MKiŚ. Przechodząc ponad kwestiami niematerialnymi, czytamy, że „odpady BiR, które powstaną w związku z realizacją działań wskazanych w Długoterminowej Strategii Renowacji Budynków, powinny zostać w miarę ich możliwości wykorzystane. Na chwilę obecną zdecydowana większość odpadów jest poddawana odzyskowi m.in. przy budowie nowej infrastruktury drogowej i kolejowej, jak również wykorzystywana do niwelacji terenu i rekultywacji wyrobisk”.

Ministerstwo przyznaje jednak, że system zagospodarowania odpadów BiR wymaga zmian, wspominając działania, które mają go „polepszyć”. Chodzi o stworzenie przepisów dotyczących ich selektywnego zbierania. - Określony podział odpadów BiR na poszczególne frakcje, takie jak: drewno, metale, szkło, tworzywa sztuczne, gips, odpady mineralne (beton, cegła, płytki i materiały ceramiczne, kamienie), pozwoli na stworzenie jednolitego systemu selektywnej zbiórki. Prawidłowa segregacja odpadów powinna również mieć wpływ na poprawę dostępności surowca na rynku oraz ułatwić jego dalsze wykorzystanie – dodaje MKiŚ. Czy problem istnieje? Z jednej strony dowiadujemy się, że „ze względu na zwiększający się strumień odpadów BiR, jest nakładany szczególny nacisk na rozwój w zakres inwestycji dotyczących przetwarzania odpadów BiR”, z drugiej: „W związku z planowanymi działaniami termomodernizacyjnymi na tę chwilę nie stwierdzono ewentualnych problemów mogących zaistnieć w związku z powstającymi odpadami BiR”.

Faktem jest, że w latach 2014-2018 ilość wytworzonych odpadów z grupy kodów 17, a więc także BiR, mieściła się w granicach 18,0-23,7 mln Mg (za projektem KPGO 2028). W tym czasie widać znaczny wzrost i maksimum właśnie w 2018 r. Późniejsze dane nie są dostępne, a wtedy właśnie rozpoczął się program Czyste Powietrze i wzrost skali renowacji budynków. Prognozy mówią o nawet 31 mln Mg odpadów z grupy 17 w 2028 r. KPGO wspomina też, że w kwestii zagospodarowania BiR pojawiają się nielegalne praktyki takie jak, pozostawianie odpadów w miejscu ich wytworzenia, przekazywanie ich nieuprawnionym podmiotom czy porzucanie ich w nieprzeznaczonych do tego miejscach (celem uniknięcia kosztów ich prawidłowego zagospodarowania).

Biorąc pod uwagę skalę oddziaływania już istniejących programów wspierających termomodernizację (oraz rozproszenie projektów), o odpady budowlane zapytaliśmy Pawła Mirowskiego, wiceprezesa Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Roczna ilość odpadów budowlanych wytworzonych podczas termomodernizacji dofinansowywanej przez NFOŚiGW jednak nie jest znana. - Czy ktoś na to patrzy? Nie. Odpowiedzialność za odpady budowlance i rozbiórkowe ciąży na wykonawcy. Nie chcąc komplikować życia beneficjentowi, nie badamy, ale przyjmujemy, że w umowach te elementy [zagospodarowania powstałych odpadów – przyp. red.] są usankcjonowane – komentuje Paweł Mirowski.

Unijny przegląd coraz bliżej

Choć polskie źródła nie wiążą wprost (przez liczby czy cele) renowacji z produkcją odpadów budowlanych i rozbiórkowych, na poziomie europejskim jest nieco inaczej. Strategia Fala Renowacji wskazuje, że renowacja powinna przebiegać w sposób zrównoważony uwzględniając m.in. rozwiązania oparte na obiegu zamkniętym. Komisja Europejska do końca 2024 r. przeprowadzi przegląd „docelowych poziomów odzysku materiałów określonych w prawodawstwie UE dotyczącym odpadów z budowy i rozbiórki”, jak czytamy w Strategii. Podjęte też będą działania na rzecz zwiększenia liczby „platform ponownego wykorzystania i recyklingu”, a także lepszego funkcjonowania wewnętrznego rynku surowców wtórnych. Fala renowacji odsyła do tzw. protokołu w sprawie gospodarowania odpadami z budowy i rozbiórki(3), który ma stanowić wskazówkę w kwestii zasad postępowania z tymi odpadami.

Marta Wierzbowska-Kujda: Redaktor naczelna, sozolog Teraz SamorządWięcej treści dotyczących samorządów w zakładce Teraz Samorząd.

Przypisy

1/ Podajemy z KPGO 2022. Co ciekawe, dokument opublikowano dopiero w październiku br.:
https://www.teraz-srodowisko.pl/media/pdf/prawo-reglamentacja/6758.pdf
2/ Interpretacja przepisów dotyczących odpadów budowlanych i rozbiórkowych nt. sprawozdawczości gmin:
https://bdo.mos.gov.pl/news/wyjasnienia-ministerstwa-klimatu-i-srodowiska-dotyczace-przekazywania-danych-w-ramach-sprawozdawczosci-komunalnej-za-2021-r/
3/ Do pobrania tutaj:
https://www.teraz-srodowisko.pl/media/pdf/aktualnosci/12732-protokol-w-sprawie-gospodarowania-odpadami-z-budowy-i-rozbiorki.pdf

Polecamy inne artykuły o podobnej tematyce:

Segregacja BiR niekoniecznie u źródła i więcej środków dla samorządów. Projekt w RCL (30 kwietnia 2024) Nielegalne miejsce składowania odpadów. Wrocław (06 marca 2024)Wiceszefowa MKiŚ: będzie nowela ustawy kaucyjnej, choć system ma ruszyć od 2025 r. (15 lutego 2024)EKO Technologie dla przedsiębiorstw XXI wieku (20 października 2023)Gospodarowanie odpadami przemyślane na nowo, czyli jak? (18 września 2023)
©Teraz Środowisko - Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i publikacja tekstów, zdjęć, infografik i innych elementów strony bez zgody Wydawcy są zabronione.
▲  Do góry strony