Robots
Cookies

Ustawienia cookies

Strona Teraz Środowisko wykorzystuje cookies. Część z nich jest niezbędna do funkcjonowania strony. Inne służą poprawianiu jakości naszych usług.
Więcej  ›
13.04.2021 13 kwietnia 2021

Strategia rozwoju gminy – od koncepcji do realizacji

MFiPR udostępniło poradnik „Strategia rozwoju gminy”, w którym krok po kroku pokazano, w jaki sposób taki dokument sporządzić (włącznie ze strategiczną oceną oddziaływania na środowisko). Przygotowanie strategii nie jest obligatoryjne, ale celowe.

   Powrót       02 lutego 2021       Management   

Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej udostępniło poradnik przygotowany przez ekspertów FRDL Małopolskiego Instytutu Samorządu Terytorialnego i Administracji z Krakowa(1). Skąd taki pomysł? Otóż 13 listopada 2020 r. weszły w życie przepisy wprowadzone ustawą z dnia 15 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 1378). Celem ustawy jest uporządkowanie krajowego systemu dokumentów strategicznych w zakresie polityki rozwoju i zapewnienie jego spójności, jak również zwiększenie efektywności programowania i realizacji strategii, polityk i programów. W zamyśle strategie krajowe, wojewódzkie i lokalne powinny ze sobą współgrać.

Projekt strategii rozwoju gminy jest jednym z dokumentów, które obowiązkowo podlegają strategicznej ocenie oddziaływania na środowisko (sooś), o ile wyznacza ramy dla późniejszej realizacji projektów mogących znacząco oddziaływać na środowisko.Zasady przeprowadzania strategicznej oceny oddziaływania na środowisko określa ustawa z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (ustawa ooś).

Impuls dla strategicznego myślenia w gminach

I to właśnie ta ustawa, jak podkreślają autorzy dokumentu, po raz pierwszy w ustawodawstwie krajowym wprowadziła podstawę prawną wprost dla strategii rozwoju gminy. Określiła również nowe uregulowania, co do procedury jej opracowania i zakresu merytorycznego. Dzięki temu gmina może przygotowywać strategię, która będzie pełnoprawnym dokumentem stanowiącym element nowego zintegrowanego systemu zarządzania rozwojem kraju, a jednocześnie efektywnym instrumentem pozyskiwania środków zewnętrznych. Po co taka strategia? - Strategia rozwoju gminy ma za zadanie diagnozować najważniejsze uwarunkowania i potrzeby rozwojowe oraz potencjał gminy. Pomoże w określeniu obszarów, celów i działań polityki społeczno-ekonomicznej prowadzonej w gminie w perspektywie najbliższych lat. Przygotowanie strategii stwarza również możliwość zaangażowania mieszkańców i innych partnerów zainteresowanych rozwojem małych ojczyzn – czytamy w poradniku.

Czytaj: Samorządy potrafią być samorządne i z inicjatywą. Ale to droga ciągle pod górę

Schodzimy na ziemię, czyli określamy ramy finansowe

Co ważne, strategia musi określać ramy finansowe i źródła finansowania. Wyznaczenie takich ram jest niezbędne do oceny możliwości realizacji strategii. Nie jest natomiast wymagane przedstawienie szczegółowego planu finansowego poszczególnych celów i działań, a jedynie określenie skali wydatków i możliwości pozyskania środków na ich pokrycie (przepisy nie określają metodyki szacowania kosztów realizacji strategii). Z uwagi na to, iż ważnym źródłem realizacji strategii samorządów są środki zewnętrzne, przede wszystkim unijne, dlatego autorzy przypominają, w jakie obszary celować. Otóż zgodnie z priorytetami perspektywy unijnej na lata 2021-2027 oraz Europejskiego Funduszu Odbudowy (ang. Next Generation EU), kluczowe znaczenie będą miały m.in. inwestycje w transformację klimatyczną i cyfrową, a także ukierunkowane wprost na niwelowanie negatywnych skutków społecznych, gospodarczych i środowiskowych pandemii Covid-19.

Dokumenty wykonawcze

Dokumentami wykonawczymi względem strategii są obowiązkowe lub fakultatywne plany i programy funkcjonujące w gminie. Strategia powinna odnieść się do tych dokumentów, np. ocenić ich aktualność i spójność w kontekście jej zapisów, a w efekcie wskazać dokumenty przewidziane do sporządzenia lub zmiany wraz z ogólnymi wytycznymi. Autorzy sugerują, żeby zawrzeć je w przejrzystej tabeli (przykład str. 104 poradnika), zawierającej zakres tematyczny wraz z konkretnymi dokumentami. Żeby wymienić tylko niektóre kategorie:

  • Planowanie przestrzenne: Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy; miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego, w tym miejscowe plany rewitalizacji.
  • Energetyka: Założenia do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe oraz późniejszy plan.
  • Gospodarka komunalna: Wieloletni plan rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych; wieloletnie plany gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy; wieloletni plan inwestycyjny.
  • Ochrona środowiska i adaptacja do zmian klimatu: Gminny program ochrony środowiska; plan gospodarki niskoemisyjnej; program usuwania azbestu, program małej retencji.
  • Transport: Plany rozwoju sieci drogowej wraz z planami finansowania w zakresie dróg gminnych; plan zrównoważonego rozwoju publicznego transportu zbiorowego; plan zrównoważonej mobilności, strategia rozwoju elektromobilności.

Czytaj: Plany zaopatrzenia w energię. Nie tylko obowiązek, ale i szansa dla samorządów

Przepis na konsultacje społeczne

Eksperci dużo uwagi poświęcają temu, w jaki sposób strategia powinna powstawać, czyli przy dużym udziale społecznym (konsultacje społeczne są tu podniesione do wysokiej rangi), a zarekomendowanym sposobem przygotowania strategii jest model partycypacyjno-ekspercki(2). Czyli taki, w którym analizy statystyczne i strategiczne są wynikiem prac zewnętrznych specjalistów, ale stanowią wraz z innymi materiałami bazę dla prac społecznego zespołu ds. opracowania strategii, powołanego przez władze samorządowe gminy (które są również częścią tegoż zespołu). - Jest to podejście trudne, zmuszające z jednej strony do „sztuki wyboru”, a z drugiej do osiągnięcia konsensusu przez różne, lokalne grupy interesariuszy; jednocześnie całość musi być akceptowalna dla władz samorządowych. Podejście to daje największe prawdopodobieństwo włączania się w procesy rozwojowe partnerów lokalnych i efektywnej realizacji strategii – konkludują autorzy dokumentu.

W poradniku można znaleźć np. wzorce uchwał Rady Gminy.

Katarzyna Zamorowska: Dziennikarz, prawnik Teraz SamorządWięcej treści dotyczących samorządów w zakładce Teraz Samorząd.

Przypisy

1/ Poradnik do pobrania tutaj:
https://www.teraz-srodowisko.pl/media/pdf/aktualnosci/9873-strategia-rozwoju-gminy-poradnik.pdf
2/ Projekt strategii rozwoju gminy podlega konsultacjom w szczególności z: sąsiednimi gminami i ich związkami, lokalnymi partnerami społecznymi i gospodarczymi, mieszkańcami gminy, właściwym dyrektorem regionalnego zarządu gospodarki wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie.

Polecamy inne artykuły o podobnej tematyce:

MF: Skutki ulg za kompostowniki gmina powinna wykazać w sprawozdaniu Rb-27S (09 kwietnia 2021)20. edycja Konkursu Ekolaury. Zgłoszenia do końca czerwca (07 kwietnia 2021)„Czyste powietrze” door-to-door? Możliwe zmiany w Programie (06 kwietnia 2021)Rusza nowy nabór dla gmin w programie „Stop smog" (30 marca 2021)Szczegóły zachęt dla gmin przystępujących do programu „Czyste Powietrze” (29 marca 2021)
©Teraz Środowisko - Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i publikacja tekstów, zdjęć, infografik i innych elementów strony bez zgody Wydawcy są zabronione.
▲  Do góry strony