Robots
Cookies

Ustawienia cookies

Strona Teraz Środowisko wykorzystuje cookies. Część z nich jest niezbędna do funkcjonowania strony. Inne służą poprawianiu jakości naszych usług.
Więcej  ›
13.04.2021 13 kwietnia 2021

Co składa się na sukces fińskiego systemu kaucyjnego?

Finlandia ma długą tradycję w zbiórce i recyklingu opakowań. System depozytowy jest tam systemem dobrowolnym, a poziom zbiórki osiąga pułap ponad 90 proc. Jako jeden z nielicznych krajów objęła systemem również szklane butelki po alkoholach.

   Powrót       09 kwietnia 2020       Odpady   

W Finlandii już w 1950 r. powstał system zwrotu butelek. W pierwszej fazie system służył do recyklingu szklanych butelek, które były myte i ponownie napełniane. W 1996 r. powstaje Suomen Palautuspakkaus Oy (Palpa) do zarządzania systemem zwrotu puszek aluminiowych, a w 2008 r. system uzupełniono o butelki PET. Obecnie większość opakowań na rynku to opakowania jednorazowego użytku.

Czytaj: System kaucyjny w Polsce? Polacy są na tak!

Polityka państwa w zakresie opakowań

Jak wyjaśnia Tommi Vihavainen, dyrektor ds. obsługi producentow oraz komunikacji w PALPA, w Finlandii obowiązuje regulacja, która stanowi, że za opakowania napojów należy zapłacić podatek od opakowań w wysokości 0,51 euro za litr. Producenci i importerzy opakowań na napoje mogą jednak zostać zwolnieni z tego podatku, pod warunkiem przyłączenia się do systemu kaucyjnego zatwierdzonego i kontrolowanego przez Urząd ds. Środowiska przy Ministerstwie Środowiska Finlandii. Fiński Urząd Podatkowy regularnie i gruntownie kontroluje listę zgłoszonych do systemu kaucyjnego produktów. System depozytowy w Finlandii jest więc systemem dobrowolnym. Ale de facto bardziej opłaca się przystąpić do systemu depozytowego niż zapłacić podatek, lub zorganizować swój własny system recyklingu, bo taką możliwość również dopuszcza prawo.

O minimalnych wartościach depozytów, poziomów recyklingu i obowiązkach sprawozdawczych w systemie kaucyjnym decyduje wspomniany Urząd ds. Środowiska.

Palpa – gigant na fińskim rynku

Najbardziej znaczącym operatorem na rynku jest spółka Suomen Palautuspakkaus Oy, zwana dalej Palpą, która zarządza systemami zwrotu opakowań napojów (50 proc. udziałów właścicielskich ma przemysł napojów, a drugie 50 proc. detaliści). Obowiązki administratora obejmują zbieranie i przekazanie do recyklingu opakowań należących do systemów. Palpa zarządza trzema różnymi systemami zwrotu przeznaczonymi dla różnych rodzajów opakowań: puszek aluminiowych, plastikowych butelek PET i butelek szklanych. Warto dodać, że systemem depozytów zostały objęte także szklane, matalowe i plastikowe opakowania po alkoholach.

Kwota depozytu

Poziomy recyklingu i tonaże surowców wtórnych z fińskiego systemu

Populacja Finaldii to 5,5 mln mieszkańców, jeślibyśmy w Polsce osiągali podobne poziomy zbiórki, to tonaż byłby kilkukrotnie większy w naszym 38 mln kraju.
Puszki aluminiowe - poziom zbiorki 95%, tonaż surowców wtórnych - 18500
Butelki PET - 90% i 14200
Jednorazowe butelki szklana - 87% i 54500
Źródło: www.palpa.fi
Minimalne depozyty na pojemnikach na napoje zawarte w systemie zwrotu pojemników na napoje w Finlandii wynoszą: 0,15 euro za metalowe; 0,20 za plastikowe większe niż 0,35 litra, ale mniejsze niż 1 litr; 0,40 za plastikowe o pojemności co najmniej 1 litr; 0,10 za inne niż te, które zostały wymienione wcześniej. Poziom osiąganych zwrotów opakowań jest imponujący, bo wynosi 95 proc. dla puszek aluminiowych, 90 proc. dla butelek PET i 87 proc. dla butelek szklanych, co w sumie daje 93 proc!

Tommi Vihavainen wskazał, że w Palpa zarejestrownych jest 2286 produktów w kategorii puszki szklane, 2855 w kategorii butelki PET i 16701 produktów w opakowaniach szklanych. Rejestracja nowych produktów jest bardzo prosta, trwa nie dłużej niż 2 tygodnie. Na cenie produktu objętego systemem depozytów jest to wyraźnie rozróżnione: oddzielnie podana jest cena produktu i cena depozytu (czyli cena depozytu nie jest wliczona w cenę produktu).

Jako składowe tego sukcesu Vihavainen wskazał: dobrze zbilansowana wysokość depozytu (w Polsce używamy określenia kaucja lub depozyt), bardzo duża liczba produktów objętych systemem, prosty i wygodny dla konsumenta system (dostępne punkty zbiórki) i społeczne przyzwyczajenia/nawyki wypracowane przez lata.

Czytaj: System kaucyjny od podszewki Część 2. Słowacki przepis na wzorcową ustawę o systemie kaucyjnym

Ile kosztuje członkostwo w Palpa?

Dla każdego rodzaju opakowań (butelki szklane, butelki plastikowe i puszki aluminiowe) istnieje oddzielny system zwrotu z osobną opłatą za udział w systemie (opłata za każdą sztukę opakowania). Ponadto za produkty płacone są jednorazowo opłaty rejestracyjne. Wszystkie produkty w systemie muszą być opatrzone specjalnym kodem kreskowym, przy czym dla puszek i PET obowiązują kody krajowe, a dla szkła dopuszczalne są zarówno kody krajowe, jak i międzynarodowe. Każdy system zwrotu (puszka, PET, szkło) ma własny cennik i zestawienia zysków i strat. Nie ma subwencji między podsystemami. Pozyskane środki są wykorzystywane na administrację systemu recyklingu i inne wydatki operacyjne. Palpa jest spółką non-profit z rocznym obrotem sięgającym 80 mln euro. Zatrudnia 13 osób, bo strategia działania spółki oparta jest na outsorcingu. Daleko idący outsorcing jest jednym z gƚównych powodów, dla których stawki oplat dla producentów są znacząco wyższe niż u sąsiadów w Szwecji, Norwegii i krajach bałtyckich, gdzie operator systemu zarządza i eksploatuje własnymi centrami logistycznymi.

Jako kluczowe wyzwania z punktu widzenia operatora systemu Tomi Vihavainen wskazał, że większość kosztów systemu zwrotów związana jest z obsługą i logistyką systemu. Wielkim wyzwaniem jest mała gęstość zaludnienia w Finlandii (co ma wpływ na wolumeny odbieranych opakowań z różnych lokalizacji i duże odległości transportu). Dlatego Palpa w kilku lokalizacjach w Finlandii wdrożyła system oparty o stacje prasowania i belowania materiału. Obowiązuje zasada, że materiał jest zagęszczany i sortowany tak szybko, jak to możliwe od zebrania.

Finlandia inspiruje, czy też Polskę?

Na imponujące poziomy zbiórki w fińskim systemie depozytowym z zazdrością patrzą inne państwa europejskie, tym bardziej, że w Finlandii kaucja obejmuje szeroką gamę produktów, w tym alkohole wysokoprocentowe. Masa zebranych opakowań po napojach ze szkła, plastiku i aluminium jest zatem znacząca. Nic więc dziwnego, że włączenie produktów alkoholowych do wdrażanych właśnie systemów kaucyjnych planują inne kraje, tj. Szkocja, Rumunia i Turcja.

Katarzyna Zamorowska: Dziennikarz, prawnik

Polecamy inne artykuły o podobnej tematyce:

Opłata produktowa za jednorazowe opakowania plastikowe – jest projekt ustawy (02 kwietnia 2021)Oznakowanie, które nie pozwala pomylić się, do którego kosza powinno trafić opakowanie (31 marca 2021)Będą nowe wymogi UE ws. zapewnienia cyberbezpieczeństwa. Kto już może się przygotowywać? (29 marca 2021)Międzynarodowy Dzień Recyklingu – czy polscy recyklerzy mają co świętować? (18 marca 2021)System depozytowy sposobem na uzdrowienie recyklingu w Polsce? (05 marca 2021)
©Teraz Środowisko - Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i publikacja tekstów, zdjęć, infografik i innych elementów strony bez zgody Wydawcy są zabronione.
▲  Do góry strony