Robots
Cookies

Ustawienia cookies

Strona Teraz Środowisko wykorzystuje cookies. Część z nich jest niezbędna do funkcjonowania strony. Inne służą poprawianiu jakości naszych usług.
Więcej  ›
04.12.2022 04 grudnia 2022

Ubodzy energetycznie bardziej narażeni na skutki zmiany klimatu

Ubóstwo energetyczne pozostaje problemem milionów Europejczyków. W Polsce dotyka ono blisko 11% obywateli. Wskaźnik ten zmalał w ostatnich latach, ale może się znowu zwiększyć. Renowacja budynków jest jednym ze sposobów zmniejszenia skali problemu.

   Powrót       16 listopada 2022       Planowanie przestrzenne   
Renowacja budynku

Ubóstwo energetyczne można zdefiniować jako sytuację, w której gospodarstwo domowe nie jest w stanie zapewnić sobie wystarczającego poziomu ciepła, chłodu, oświetlania oraz energii elektrycznej. Autorzy publikacji pt. „Bank dobrych praktyk. Przeciwdziałanie ubóstwu energetycznemu w Polsce(1)” podkreślają, że osoby narażone na ubóstwo energetyczne „często stają przed dramatycznym wyborem między ponoszeniem wydatków na energię, a zaspokajaniem innych podstawowych potrzeb życiowych, takich jak zakup żywności”.

Jaka jest skala problemu? Ze względu na jego złożoność w statystykach przytacza się różne dane. W Unii Europejskiej w 2020 r. około 36 mln osób nie było w stanie w wystarczającym stopniu ogrzać swoich mieszkań(2), w Polsce natomiast ubóstwem energetycznym dotknięte jest ponad 10% gospodarstw domowych(3).

- Patrząc na raport Instytutu Badań Strukturalnych z 2016 r. 12% społeczeństwa miała taki status, czyli 4,6 mln osób zamieszkujących 3,1 mln gospodarstw domowych. Baza dane.gov.pl mówi o 11,1% w 2012 r. oraz 10,8% w 2020 r. (najnowsze dane) – przytacza w rozmowie z redakcją Paweł Mirowski, wiceprezes Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej i pełnomocnik ds. Programu Czyste Powietrze i efektywności energetycznej budynków.

Fala Renowacji: Każdego roku 800 tys. mieszkań socjalnych wymaga renowacji

W unijnej Strategii Fala Renowacji rozwiązanie problemu ubóstwa energetycznego i budynków o najgorszej charakterystyce energetycznej zostało uznane za jeden z trzech obszarów priorytetowych mających na celu odblokowanie renowacji wszystkich budynków (pozostałe obszary to: renowacja budynków publicznych, takich jak placówki administracyjne, edukacyjne i opieki zdrowotnej; oraz obniżenie emisyjności ogrzewania i chłodzenia).

Budynki ze słabymi parametrami wykazują duży potencjał do poprawy. Jednak w praktyce ich renowacja napotyka na wiele barier (regulacyjnych, strukturalnych czy związanych z procesem decyzyjnym). Jak więc można pokonać bariery i przyspieszyć renowację? W unijnej strategii wskazuje się na konieczność zintegrowanego podejścia, uwzględniającego warunki społeczne i przystępność cenową mieszkań, minimalne normy charakterystyki energetycznej połączone z finansowaniem czy usługi towarzyszące i pomoc techniczną.

W Fali Renowacji podano ponadto wyliczenia, wedle których każdego roku 800 tys. mieszkań socjalnych wymaga renowacji, co oznacza „zapotrzebowanie na ok. 57 mld euro dodatkowych środków finansowych rocznie”.

Publikując strategię w 2020 r., Komisja Europejska zapowiadała działania w ramach przeglądu dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej, w której zostanie zaproponowane rozszerzenie roli przedsiębiorstw usług energetycznych i umów o poprawę efektywności energetycznej. Warto przypomnieć, na jakim etapie prac nad dyrektywą jesteśmy dzisiaj. W październiku br. swoje stanowisko w tej sprawie przyjęła Rada UE (więcej w artykule).

Przeciwdziałanie ubóstwu energetycznemu w Polsce

W „Długoterminowej strategii renowacji budynków. Wspieranie renowacji krajowego zasobu budowlanego” (więcej o strategii tutaj) wymienia się krajowe narzędzia wsparcia renowacji budynków, które mają na celu zrealizowanie działania kierunkowego pt. przeciwdziałanie ubóstwu energetycznemu. Są to: Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB), Plany gospodarki niskoemisyjnej, Ogólnopolski System Wsparcia Doradców Energetycznych, Program „Czyste Powietrze", Fundusz Termomodernizacji i Remontów, Fundusz Dopłat, wybrane poddziałania z POIiŚ, Programy Ograniczenia Niskiej Emisji, Stop Smog.

O działaniach na rzecz rozwiązania problemu ubóstwa energetycznego w programie Czyste Powietrze opowiedział wiceprezes Mirowski. Wyjaśnił, że w art. 5 Prawa energetycznego jest definicja tego pojęcia, ale NFOŚiGW stosuje metodę: wysokie koszty-niskie dochody.

- Próbujemy się zaopiekować tym zagadnieniem w ramach programu Czyste Powietrze, cz. 3 dla osób wykluczonych energetycznie. Trzeba je poprowadzić za rękę w całym procesie – mówi wiceprezes. - Z powodu ubóstwa energetycznego na pierwszy plan w realizacji naszych programów wychodzi poprawa efektywności energetycznej budynku. Ograniczenie ilości zużywanej energii obniża koszty bieżące utrzymania gospodarstw domowych. W nowej odsłonie Czystego Powietrza będziemy usilnie promowali, przede wszystkim wysokimi dotacjami, głęboką termomodernizację budynków – dodaje.

Temat ogrzania domów staje się nośny w kontekście rozpoczynającego się właśnie sezonu grzewczego. Takie aspekty jak inflacja, rosnące ceny energii, gazu i węgla czy trwająca od miesięcy wojna w Ukrainie nasuwają pytanie o ryzyko nasilenia się problemu ubóstwa energetycznego.

- Obecna sytuacja, przy zwyżkach cen nośników energii, spowoduje zapewne, że problem będzie się nasilał. Zauważmy jednak, że są podejmowane doraźne działania rządu, tj. tarcza antyinflacyjna, solidarnościowa, różnego rodzaju dodatki i dopłaty (…). Mimo to, nie możemy się spodziewać spadku liczby osób ubogich energetycznie. Mam nadzieję, że uda się zatrzymać jej wzrost, także przez dalszą realizację programów „Czyste Powietrze” w zmienionej formie i Ciepłe Mieszkanie Te narzędzia pozwolą zadbać o dom jeszcze przed przyszłym sezonem grzewczym – komentuje Mirowski.

Implikacje problemu. Narażenie na szkodliwe substancje i fale upałów

Ubóstwo energetyczne jest ściśle związane z nieefektywnymi energetycznie budynkami, ale nie można zapomnieć, że mówimy o wielowymiarowym problemie, łączącym kwestie społeczne, techniczne i ekonomiczne.

- Nieefektywne budynki są często synonimem ubóstwa energetycznego i problemów społecznych. Często oznacza to, że osoby o niskich dochodach mają niewielką kontrolę nad swoimi wydatkami na energię, co tworzy błędne koło wysokich rachunków za energię, zaległości i problemów z dobrostanem i zdrowiem. Ludzie przebywający w nieefektywnych energetycznie budynkach są bardziej narażeni na mrozy, fale upałów i inne skutki zmiany klimatu. Złe warunki pod względem komfortu i higieny w domu i w środowisku pracy, np. nieodpowiednie temperatury w pomieszczeniach, niedostateczna jakość powietrza i narażenie na szkodliwe substancje chemiczne i materiały, przyczyniają się do obniżenia produktywności, problemów zdrowotnych oraz podwyższenia śmiertelności i zachorowalności – czytamy w unijnej Strategii Fala Renowacji.

Dominika Adamska: Sekretarz redakcji, geograf Teraz SamorządWięcej treści dotyczących samorządów w zakładce Teraz Samorząd.

Przypisy

1/ Dokument powstał w wyniku prac Zespołu ds. odbiorcy wrażliwego oraz redukcji ubóstwa energetycznego w Polsce powołanego przez Ministra Klimatu i Środowiska2/ Dane za KE
https://ec.europa.eu/info/news/focus-how-can-eu-help-those-touched-energy-poverty-2022-feb-04_pl
3/ Stan na 2020 r. wyliczony na podstawie wskaźnika Wysokie Koszty, Niskie Dochody (LIHC) poziom ubóstwa wyniósł 10,1%. Dane dostępne po adresem:
https://www.gov.pl/web/klimat/badania-statystyczne

Polecamy inne artykuły o podobnej tematyce:

Realia pracy audytora energetycznego (28 listopada 2022)Innowacje są kluczowe dla dekarbonizacji gospodarki (16 listopada 2022)Fala renowacji dla Europy, czyli strategia mająca na celu zwiększenie efektywności energetycznej budynków (04 listopada 2022)Od 2030 r. każdy nowy budynek będzie zeroemisyjny. Kolejny etap rewizji dyrektywy EPBD (27 października 2022)Sezon grzewczy z zawieszonymi normami jakości węgla (25 października 2022)
©Teraz Środowisko - Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i publikacja tekstów, zdjęć, infografik i innych elementów strony bez zgody Wydawcy są zabronione.
▲  Do góry strony