Robots
Cookies

Ustawienia cookies

Strona Teraz Środowisko wykorzystuje cookies. Część z nich jest niezbędna do funkcjonowania strony. Inne służą poprawianiu jakości naszych usług.
Więcej  ›
30.11.2022 30 listopada 2022

ETO o krajowych planach odbudowy

Europejski Trybunał Obrachunkowy przyjrzał się krajowym planom odbudowy i budowania odporności oraz procesowi ich przyjmowania przez Komisję Europejską. M.in. przeanalizowano kwestie środowiskowe.

   Powrót       04 października 2022       Zrównoważony rozwój   

Europejski trybunał Obrachunkowy przeanalizował proces przeprowadzenia przez Komisję Europejską oceny krajowych planów odbudowy (KPO). Jak czytamy w sprawozdaniu specjalnym ETO, choć ocena krajowych planów odbudowy dokonana przez KE była ogólnie odpowiednia, to istnieją zagrożenia dla ich skutecznego wdrożenia.

- W opinii kontrolerów ocena została ogólnie rzecz biorąc przeprowadzona właściwie. Na potrzeby ewaluacji Komisja opracowała kompleksowe wewnętrzne wytyczne i listy kontrolne. Oceniający nie stosowali ich jednak w sposób systematyczny ani jednolity przy ocenie jakościowej, co spowodowało, że niekiedy trudno było prześledzić jej przebieg – wyjaśnia Trybunał.

Przypominamy, KPO stanowi podstawę do skorzystania z unijnych instrumentów finansowych mających wspomóc odbudowę gospodarek po kryzysie wywołanym przez pandemię COVID-19, czyli europejskiego Instrumentu na Rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, w którym przewidziano łącznie 750 mld euro. Z puli tej Polska będzie miała do dyspozycji około 58 mld euro. Na tę kwotę składa się 23,9 mld euro dotacji i 34,2 mld euro pożyczek – to blisko 250 mld zł do wykorzystania w perspektywie kilku najbliższych lat (zaplanowane inwestycje powinny być zrealizowane do 2026 r.). Co najmniej 37 proc. środków przyznanych z Instrumentu Odbudowy ma zostać przeznaczone na cele transformacji klimatycznej, a całość kwoty ma być wydana zgodnie z zasadą „do no significant harm” (DNSH), czyli wyłącznie na projekty, które są co najmniej neutralne wobec celów ochrony klimatu i środowiska.

Czytaj też: KE zatwierdza polski plan odbudowy

– Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności to jedyne w swoim rodzaju narzędzie mające wspomóc państwa członkowskie we wdrażaniu reform i inwestycji, a tym samym wspierać ich odbudowę i odporność – powiedziała Ivana Maletić, członkini Trybunału odpowiedzialna za kontrolę. – Szybkie udostępnienie środków w jego ramach jest wprawdzie istotne, ale nie powinno odbywać się kosztem należytego zarządzania finansami. Przede wszystkim należy zapewnić pełną przejrzystość i skuteczne mechanizmy kontroli, tak aby środki unijne zostały wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem i przyniosły zakładane rezultaty – dodała.

Jak czytamy w raporcie pokontrolnym, żadne z działań zawartych w przyjętych KPO nie powinno spowodować poważnych szkód środowiskowych, w planach tych jednak  „nie uwzględniono systematycznie – w postaci kamieni milowych lub wartości docelowych – działań mających na celu ograniczenie wpływu na środowisko”.

Niektóre projekty zgłoszone przez państwa członkowskie UE w ramach KPO mogą zostać zrealizowane kosztem środowiska – wskazują organizacje pozarządowe. Przykładem są projekty z zakresu gospodarki wodnej, leśnictwa i OZE. Więcej na ten temat w artykule pt. Krajowe Plany Odbudowy nie takie znowu zielone.

W raporcie wskazano ponadto, że KE doprowadziła do tego, że w przyjętych planach odbudowy i zwiększania odporności znalazły się wyłącznie działania zgodne z zasadą „nie czyń poważnych szkód” lub takie, którym towarzyszyły środki łagodzące, jeśli mogły mieć wpływ na środowisko. - W dokumentacji brakowało jednak wykazu zbiorczego, który potwierdzałby ogólny wniosek Komisji zawarty w jej ocenie końcowej. Ponadto jeżeli chodzi o te działania, które prawdopodobnie będą miały wpływ na środowisko, w wielu przypadkach wpływ ten nie został określony ilościowo. W związku z tym ich osiągnięcie nie jest warunkiem płatności i nie ma podstawy prawnej do nakładania obowiązku lub monitorowania ich realizacji. Ponadto działania niezgodne z zasadą „nie czyń poważnych szkód” mogą być finansowane poza Instrumentem na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, co jest sprzeczne z istotą tej zasady – czytamy.

ETO zaleca zatem, aby KE zwróciła się do państw członkowskich o przedstawienie, w stosownych przypadkach, ilościowego oszacowania oddziaływania środków na środowisko na potrzeby przyszłych samoocen dotyczących zasady „nie czyń poważnych szkód” oraz uwzględniła środki łagodzące w kamieniach milowych i wartościach docelowych, jeżeli są one uważane za istotne dla pozytywnej oceny działania w odniesieniu do zasady „nie czyń poważnych szkód”.

Pełna treść sprawozdania ETO dostępna jest tutaj.

Joanna Spiller: Dziennikarz, inżynier środowiska

Polecamy inne artykuły o podobnej tematyce:

Dostępne gotowe scenariusze lekcji nt. zmian klimatu (07 listopada 2022)BDO na sterydach, czyli digitalizacja w świecie odpadów (02 listopada 2022)Rozporządzenie ws. aukcji OZE w latach 2022–2027 weszło w życie (14 października 2022)Systemy ciepłownicze ze wsparciem. Jest projekt rozporządzenia (10 października 2022)KE: podpisaliśmy umowy z Polską dotyczące finansowania z Funduszu Odbudowy (21 września 2022)
©Teraz Środowisko - Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i publikacja tekstów, zdjęć, infografik i innych elementów strony bez zgody Wydawcy są zabronione.
▲  Do góry strony