Robots
Cookies

Ustawienia cookies

Strona Teraz Środowisko wykorzystuje cookies. Część z nich jest niezbędna do funkcjonowania strony. Inne służą poprawianiu jakości naszych usług.
Więcej  ›
22.02.2024 22 lutego 2024

Źle się dzieje z recyklingiem. UE może nie spełnić celów w tym zakresie

Istnieje znaczne ryzyko, że UE nie osiągnie celów recyklingu na rok 2025 i 2030. Sytuację komplikuje wchodząca niebawem w życie aktualizacja konwencji bazylejskiej oraz nadmierne spalanie odpadów – informuje Europejski Trybunał Obrachunkowy.

   Powrót       09 października 2020       Odpady   

Przed dwoma laty wraz z aktualizacją dyrektywy z 1994 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, Unia Europejska wyznaczyła nowe cele w zakresie recyklingu odpadów opakowaniowych z tworzyw sztucznych. Wartości, jakie w tym zakresie muszą osiągnąć państwa członkowskie UE, wynoszą 50 proc. w terminie do 2025 r. oraz 55 proc. w terminie do 2030 r. Tymczasem na tę chwilę opakowania z tworzyw sztucznych charakteryzują się najniższym poziomem recyklingu na terenie całej Unii – wynoszącym 42 proc. Jak wynika z przeglądu (1) Europejskiego Trybunału Obrachunkowego (ETO), istnieje znaczne ryzyko, że Unia może nie spełnić założonych przed dwoma laty celów w zakresie recyklingu odpadów opakowaniowych z tworzyw sztucznych.

Cywilizacja plastiku i spalarni, COVID też robi swoje

- Światowa produkcja tworzyw sztucznych wzrosła wykładniczo z 1,5 mln ton w 1950 r. do 322 mln ton w 2015 r. Połowa wszystkich tworzyw sztucznych na świecie została wyprodukowana od 2005 r. – podaje ETO. Jak dodano, „opakowania są największym obszarem zastosowania tworzyw sztucznych w UE. Stanowią one około 40 proc. produkcji tworzyw sztucznych i prowadzą do powstania 61 proc. wszystkich odpadów tworzyw sztucznych”.

Czytaj też: Homo sapiens w cywilizacji plastiku

Mieszkańcy UE wytwarzają średnio 32 kg odpadów opakowaniowych z tworzyw sztucznych na osobę rocznie, dla porównania w USA wartość ta wynosi 45 kg, w Indiach 5 kg, a w Japonii 33 kg. Są jednak pozytywne informacje - według informacji OECD udostępnionych ETO, UE ma najwyższy współczynnik recyklingu tworzyw sztucznych (dla wszystkich rodzajów odpadów tworzyw sztucznych łącznie) wśród gospodarek rozwiniętych. Nadal jednak znaczna część odpadów z tworzyw sztucznych poddawanych jest procesom spalania – spośród 29,1 mln ton odpadów tworzyw sztucznych zebranych w 2018 r. w krajach UE poprzez oficjalne systemy zbiórki aż 42,60 proc. poddano procesom spalania z odzyskiem energii. - Aby zrealizować nowe cele w zakresie recyklingu opakowań z tworzyw sztucznych, UE musi odwrócić bieżącą tendencję – obecnie w UE więcej odpadów jest spalanych niż poddawanych recyklingowi. Stanowi to nie lada wyzwanie – powiedział Samo Jereb, członek ETO, współautor przeglądu. – W wyniku pandemii COVID-19 i z powiązanych względów sanitarnych do łask wróciły przedmioty jednorazowego użytku. Okazuje się więc, że tworzywa sztuczne pozostaną podstawowym materiałem w unijnej gospodarce, a jednocześnie będą stanowić coraz większe zagrożenie środowiskowe – dodał.

Konwencja bazylejska nie ułatwi zadania

- Wyzwanie polegające na zwiększeniu zdolności UE w zakresie recyklingu jest tym większe, że w nowej konwencji bazylejskiej, która wkrótce wejdzie w życie, wprowadzono bardziej rygorystyczne warunki regulujące przemieszanie odpadów tworzyw sztucznych do państw trzecich – czytamy w opracowaniu ETO. W obecnej chwili bowiem państwa członkowskie w dużej mierze opierają gospodarkę odpadami z tworzyw sztucznych na państwach spoza UE. - Niemal jedną trzecią zgłoszonej dla UE ilości odpadów opakowaniowych z tworzyw sztucznych poddanych recyklingowi stanowią odpady przemieszczone do państw trzecich do celów recyklingu – czytamy dalej.

Do tej bowiem pory, w celu ułatwienia przemieszczania odpadów z tworzyw sztucznych uznawane były one za odpady inne niż niebezpieczne i w związku z tym ujęte były w tzw. zielonym wykazie i dopuszczone do przemieszczania. W maju 2019 r. strony konwencji uzgodniły jednak, że za ujęte w zielonym wykazie (określającym odpady inne niż niebezpieczne) uznaje się jedynie przemieszczanie wstępnie posortowanych, niezanieczyszczonych tworzyw sztucznych nadających się do recyklingu, które są wolne od wszelkich materiałów nienadających się do recyklingu i zostały przygotowane do natychmiastowego bezpiecznego dla środowiska recyklingu. Zmiany te mają obowiązywać już od 1 stycznia 2021 r. - Kontrolerzy podkreślają, że zakaz ten, w połączeniu z brakiem zdolności do przetwarzania tych odpadów w obrębie UE, stanowi kolejne zagrożenie dla realizacji nowych celów. Może również doprowadzić do rozpowszechnienia się nielegalnych transportów i przestępczości związanej z odpadami. UE nie dysponuje wystarczającymi przepisami, by zwalczać te zjawiska – dodaje ETO.

Czytaje też: Podatek od plastiku? To już pewne

Sytuację pogarsza także wprowadzony przez Chiny zakaz importu odpadów. Do 2018 r. Chiny (w tym Hongkong) były głównym miejscem przeznaczenia wywozu odpadów tworzyw sztucznych z UE, do którego trafiło 77 proc. (2,4 mln ton) wszystkich odpadów tworzyw sztucznych wywożonych z UE w 2016 r. Niemniej jednak, wprowadzone ograniczenia spowodowały spadek wywozu odpadów tworzyw sztucznych poza UE, zwłaszcza w ciągu ostatnich trzech lat. Komisja Europejska szacuje jednak, że UE dysponuje infrastrukturą do recyklingu połowy swoich całkowitych odpadów tworzyw sztucznych.

Metody obliczeniowe do poprawki

W aktualizacji wspominanej wcześniej dyrektywy wprowadzone zostały nowe kryteria dotyczące metodologii obliczania uzyskanych poziomów recyklingu. - Obecne statystyki wykazują wiele niedociągnięć, jeśli chodzi o dokładność i możliwość przeprowadzania porównań między poszczególnymi państwami członkowskimi. Nowe metody obliczeniowe powinny zapewnić bardziej wiarygodne dane na temat odsetka opakowań z tworzyw sztucznych faktycznie poddanych recyklingowi – czytamy w przeglądzie ETO.

Szacuje się, że w wyniku tych zmian zgłaszane przez kraje członkowskie UE wartości recyklingu ulegną istotnemu zmniejszeniu - z obecnego poziomu 42 proc. do ledwie 30 proc.

Co należy zrobić?

W celu dotrzymania wymaganych wartości docelowych w zakresie recyklingu odpadów opakowaniowych z tworzyw sztucznych, państwa członkowskie UE będą musiały znacząco poprawić swoje zdolności w zakresie recyklingu, a zwłaszcza w kontekście rozszerzonej odpowiedzialności producenta. - W systemach rozszerzonej odpowiedzialności producenta stwarza okazję do promowania opakowań nadających się do recyklingu. W ten sposób wzmacnia się jedno z głównych narzędzi, które państwa członkowskie mogą wykorzystać do osiągnięcia nowo ustanowionych wartości docelowych, oraz wysyła jasny sygnał rynkowi, aby sprzyjał zdolnościom do recyklingu – czytamy.

Niebagatelne znaczenie będzie mieć też ekoprojektowanie. Jak wynika z opracowania ETO, „ewentualne nowe bardziej rygorystyczne i możliwe do wyegzekwowania wymogi zasadnicze mogłyby doprowadzić do lepszego projektowania opakowań pod kątem zdolności do recyklingu oraz stanowić zachętę do osiągania jeszcze wyższego szczebla hierarchii postępowania z odpadami przez zachęcanie do ich ponownego użycia”.

- Unijne fundusze na badania naukowe mogą wspierać wszystkie te wysiłki. Dalszy rozwój branży recyklingu i dostosowanie rynku do bardziej rygorystycznych zasad dotyczących obiegu zamkniętego – w szczególności przez włączenie tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu do nowych produktów – może skutkować tworzeniem miejsc pracy i zapewnić przewagę konkurencyjną dla przedsiębiorstw UE w niektórych sektorach – podano.

Joanna Spiller: Dziennikarz, inżynier środowiska

Przypisy

1/ Treść przeglądu dostępna tutaj:
https://www.eca.europa.eu/Lists/ECADocuments/RW20_04/RW_Plastic_waste_PL.pdf?fbclid=IwAR3O0D3oHERdumKvJahQodG_I6KhH40ntoNb1105-g0ppmoZF8CEru1z6Pg

Polecamy inne artykuły o podobnej tematyce:

Świat polubił systemy kaucyjne. Przegląd globalnych nastrojów z ostatniego dwudziestolecia (20 lutego 2024)Recykler galernikiem GOZ-u? Dobre praktyki w recyklingu tworzyw sztucznych (15 lutego 2024)Naukowcy zbadali oceaniczny nanoplastik (07 lutego 2024)W labiryncie plastiku. Biznes debatuje na Sustainable Industry Lab'24. (06 lutego 2024)Dzisiaj, 23 stycznia, obchodzimy Dzień bez Opakowań Foliowych (23 stycznia 2024)
©Teraz Środowisko - Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i publikacja tekstów, zdjęć, infografik i innych elementów strony bez zgody Wydawcy są zabronione.
▲  Do góry strony