Robots
Cookies

Ustawienia cookies

Strona Teraz Środowisko wykorzystuje cookies. Część z nich jest niezbędna do funkcjonowania strony. Inne służą poprawianiu jakości naszych usług.
Więcej  ›
21.02.2024 21 lutego 2024

Czy UE odbuduje dziką przyrodę? Batalia o Nature Restoration Law

Wybija „ostatni dzwonek” dla rozporządzenia Nature Restoration Law. Strony unijnego procesu legislacyjnego spotykają się dziś na negocjacjach w sprawie ostatecznego porozumienia na temat regulacji ws. odtwarzania przyrody.

   Powrót       09 listopada 2023       Zrównoważony rozwój   

„Stawka rozmów 9 listopada jest niezwykle wysoka. Po znacznym osłabieniu projektu przez Parlament Europejski podczas głosowania w lipcu strony mają ostatnią szansę na uwzględnienie kluczowych założeń w finalnej wersji dokumentu” – w przedstawionym komunikacie mówi zrzeszająca ponad 180 prośrodowiskowych organizacji sieć European Environmental Bureau (EEB)(1). Sformułowana w czerwcu 2022 r. przez Komisję Europejską propozycja rozporządzenia miała na celu odtworzenie zdegradowanych ekosystemów i odbudowę europejskiej dzikiej przyrody. Jak przekonywała Komisja, natura Starego Kontynentu znajduje się w poważnym niebezpieczeństwie. Ponad 80% siedlisk - terenów podmokłych, rzek, lasów, terenów zielonych czy ekosystemów morskich -  jest w złej kondycji. Postępuje spadek bioróżnorodności, a ekosystemy z coraz większym trudem „świadczą usługi” niezbędne dla zapewnienia ludziom społecznego dobrostanu(2).

Propozycja zbyt konkretna?

Zgodnie z wizją KE do 2030 r. działaniom naprawczym miało zostać poddane co najmniej 20% obszarów lądowych i morskich UE, natomiast do 2050 r. – wszystkie ekosystemy wymagające odbudowy. – Propozycje Komisji były całkiem ambitne, także dlatego, że zdecydowano się przedstawić je w formie od razu obowiązującego rozporządzenia – mówi Augustyn Mikos z Pracowni na Rzecz Wszystkich Istot. – Sformułowano wiążące cele na temat stanu poprawy siedlisk chronionych Natura 2000. Ich kondycja miała się stale poprawiać i zapisano w tym celu bardzo konkretne bezpieczniki. Projekt wykroczył także poza siedliska wymienione w dyrektywach siedliskowej czy ptasiej, ale wskazał również na konieczność odbudowy innych ekosystemów, wprowadzając wymierne wskaźniki; w przypadku lasów mówiące np. o ilości martwego drewna, wskaźniku liczebności ptaków pospolitych, czy różnorodności wiekowej – wyjaśnia nasz rozmówca. Rozporządzenie miało się również stać jednym z filarów europejskiej strategii na rzecz bioróżnorodności, a także pomóc w osiągnięciu celów porozumienia paryskiego.

Czytaj także: Ile środków potrzeba na ochronę obszarów Natura 2000 w Polsce?

Parlament rozwadnia projekt

Jak pisaliśmy latem, przyszłość rozporządzenia ważyła się w Europarlamencie. Choć w głosowaniu plenarnym 12 lipca nie przyjęto wniosku o odrzucenie projektu (przedstawionego wcześniej przez Komisję Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności), treść projektu została wyraźnie złagodzona. – Zazwyczaj w unijnym trialogu to Parlament jest bardziej ambitny i stawia na śmielsze cele środowiskowe, tym razem jednak stało się inaczej – opowiada Mikos. – Do głównych oponentów Nature Restoration Law należała Europejska Partia Ludowa, której przedstawiciele odwoływali się do potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego, rzekomo zagrożonej przez wymóg wyłączania mokradeł z obszarów rolnych. Mówiono także o bezpieczeństwie energetycznym, dlatego w przegłosowanej wersji przyjęto poprawki ułatwiające inwestycje w źródła odnawialne. – tłumaczy aktywista. Poprawki Parlamentu ograniczyły działania naprawcze tylko do obszarów Natura 2000, wykreśliły zapis o niepogarszaniu stanu siedlisk oraz zapisy dotyczące odbudowy ekosystemów rolniczych. Przyznano także państwom członkowskim prawo do opóźnionego wdrażania postanowień, o ile uzasadniają to przyczyny ekonomiczno-społeczne. Stanowisko PE zostało krytycznie przyjęte przez opowiadające się za pierwotnym projektem organizacje pozarządowe. – To druzgoczące, że przy zachowaniu rozporządzenia poświęcono ochronę torfowisk czy terenów uprawnych i zrezygnowano z terminów odbudowy ekosystemów – mówiła Sofie Ruysschaert z Birdlife Europe(3).

Ostateczne rozdanie

Czwartkowe negocjacje rozstrzygną o ostatecznym kształcie rozporządzenia, które, jak mówi Augustyn Mikos, zostanie finalnie przyjęte prawdopodobnie w pierwszej połowie nadchodzącego roku. Przedstawiciel Pracowni na Rzecz Wszystkich Istot wymienia punkty, o które toczy się gra. – Wyniki spotkania pokażą m.in., czy wymogi odbudowy ograniczą się do obszarów Natura 2000 czy również do innych ekosystemów, ile będzie obowiązujących wskaźników bioróżnorodności i czy zostanie utrzymany obowiązek niepogarszania stanu siedlisk – wylicza Mikos. Jak dodaje, spór dotyczy także możliwości dochodzenia przez społeczeństwa egzekwowania przepisów rozporządzenia przed wymiarem sprawiedliwości. – Komisja pierwotnie założyła, że zarówno NGOs, jak i zwykli ludzie będą mogli zwracać się do sądów, kiedy rozporządzenie nie będzie przestrzegane, Parlament i Rada UE są jednak temu przeciwni. Tymczasem dla trzeciego sektora to niezwykle ważne narzędzie – bez pomocy sądów nie udałoby się nam np. uratować przed intensywną wycinką Puszczy Białowieskiej – wskazuje.

Walka o pożądany przez europejskie organizacje prośrodowiskowe obraz rozporządzenia Nature Restoration Law trwa. W podpisanym przez 200 podmiotów stanowisku przypominają one o poważnych zagrożeniach dla bioróżnorodności i klimatu, apelując o działania, które odnowią zasoby naturalne i przywrócą ich zbawienne dla ludzi funkcje(4). – To ostatni moment, aby skierować rozporządzenie na właściwe tory (…) Powodzie w Grecji, pożary nad Morzem Śródziemnym i fale upałów w całej Europie przypominają o tym, że mamy coraz mniej czasu. Zachowujące swój sens rozporządzenie Nature Restoration Law, z wymiernymi i wiążącymi prawnie celami dla kluczowych ekosystemów, może uratować europejskich obywateli, gospodarkę i środowisko – zaapelowała współtworzona przez EEB, WWF Eu, BirdLife Europe oraz ClientEarth koalicja #RestoreNature(5).

Szymon Majewski: Dziennikarz

Przypisy

1/ European Environmental Bureau (EEB)
https://eeb.org/final-call-for-a-nature-restoration-law-truly-fit-for-purpose/
2/ Więcej o Nature Restoration Law
https://environment.ec.europa.eu/topics/nature-and-biodiversity/nature-restoration-law_en
3/ Więcej na stronie WWF
https://www.wwf.eu/wwf_news/media_centre/?11286466/Weber-fails-to-derail-EU-Green-Deal-but-Parliament-agrees-to-a-weakened-Nature-Restoration-Law
4/ Więcej w dokumencie
https://www.restorenature.eu/File/FINAL%20RestoreNature%20joint%20statement%20-%20September.docx.pdf
5/ Więcej na ten temat
https://eeb.org/final-call-for-a-nature-restoration-law-truly-fit-for-purpose/

Polecamy inne artykuły o podobnej tematyce:

Próby osuszania dotknęły większości torfowisk w Polsce. Obraz sytuacji przed Światowym Dniem Mokradeł (31 stycznia 2024)Zmiany na dwóch obszarach Natura 2000. MKiŚ publikuje projekty rozporządzeń (23 stycznia 2024)Od sprawiedliwej transformacji po rządy prawa. Postulaty EEB przed prezydencją Belgii w Radzie UE (29 grudnia 2023)Przywrócić nawodnienie, odnowić bagna. Oczekiwania Centrum Ochrony Mokradeł (14 grudnia 2023)Muzea przyrody. Gdzie tworzyć i jak wzmacniać parki narodowe? (13 grudnia 2023)
©Teraz Środowisko - Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i publikacja tekstów, zdjęć, infografik i innych elementów strony bez zgody Wydawcy są zabronione.
▲  Do góry strony