Robots
Cookies

Ustawienia cookies

Strona Teraz Środowisko wykorzystuje cookies. Część z nich jest niezbędna do funkcjonowania strony. Inne służą poprawianiu jakości naszych usług.
Więcej  ›
20.05.2024 20 maja 2024

1,2 mld ton zużycia w UE. Całościowe dane o biomasie od JRC

Biomasa to warunek sine qua non zielonej transformacji, ale ekosystemy, z których pochodzi, podlegają ogromnej presji – stwierdza w raporcie Joint Research Centre. Dostarczaniem surowca „zajmuje się” 89% lasów w UE.

   Powrót       04 stycznia 2024       Zrównoważony rozwój   

Grudniowa publikacja afiliowanego przy Komisji Europejskiej centrum badawczego stanowi „podsumowanie dla decydentów” (1)(ang. summary for policymakers) odpowiedzialnych za kreowanie unijnych polityk, przygotowane na podstawie wcześniejszego, pogłębionego raportu(2). W swojej analizie JRC przyjmuje szerokie ujęcie biomasy, jako zasobu znajdującego zastosowanie w systemie żywnościowym, energetyce i w gospodarce materiałowej. „Podaż biomasy i popyt na nią, innowacje technologiczne i dążenia do efektywnego wykorzystania mają ekonomiczne, środowiskowe i społeczne następstwa” – czytamy we wnioskach z raportu – „zrozumienie tych kwestii, wraz z ich kosztami, jest szczególnie ważne dla poszczególnych obszarów polityki UE, tak aby była ona rzetelna i oparta na dowodach”. Biomasa odgrywa ważną rolę w Europejskim Zielonym Ładzie, a od leśnych, morskich, wodnych i rolnych ekosystemów oczekuje się „równoczesnego łagodzenia zmian klimatu, zachowywania bioróżnorodności i dostarczania dóbr”. Zastosowanie biomasy wzrasta zarówno w przypadku źródeł pierwotnych, jak i wtórnych; całość jej zasobów, zarówno miejscowych, jak importowanych, w 27 państwach UE Joint Research Centre szacuje na ok. 1 mld ton suchej masy przy zużyciu ok. 1,2 mld. Różnica między tymi wielkościami to biomasa pochodząca z odzysku z odpadów przemysłowych i komunalnych. Omawiając rolę biomasy, JRC dochodzi do identycznego wniosku jak Europejska Agencja Środowiska (EEA – ang. European Environmental Agency) w raporcie, który omawialiśmy w listopadzie ub. r. – jest ona dobrem odnawialnym, ale nie nieskończonym.

Czytaj też: Ostrożnie z biomasą. Wnioski z raportu Europejskiej Agencji Środowiska

Polska w czołówce produkcji biomasy

Niemal 70% biomasy w UE pochodzi z sektora rolnego – ok. 924 mln ton suchej masy w latach 2016-2020, z czego ok. 54% brało się z produkcji gospodarczej, 46% stanowiły natomiast pozostałości. Jak dowiadujemy się z raportu, w przypadku obu źródeł ok. 70% biomasy (358 mln ton suchej masy z produkcji gospodarczej i 295 mln ton suchej masy z pozostałości) produkowało sześć unijnych państw – Francja, Niemcy, Polska, Włochy, Rumunia i Hiszpania. Sumy te uwzględniają żywność pochodzenia roślinnego (95,68 mln ton suchej masy w 2017 r.), paszę i ściółkę dla zwierząt (393,01 mln ton suchej masy w 2017 r.), paliwo energetyczne (12,44 mln ton suchej masy w 2017 r.), wykorzystywane materiały (1,11 mln ton suchej masy w 2017 r.) czy przeznaczoną na eksport żywność pochodzenia zwierzęcego oraz żywe zwierzęta (23,20 mln ton suchej masy w 2017 r.). JRC odnotowuje, że dostępność tego źródła biomasy w UE będzie w coraz większym stopniu zależała od oddziaływań zmian klimatu na rolnictwo.

Biomasa leśna stanowi ok. 27% całości.  Jak informują autorzy, w 2017 r. z europejskich lasów pozyskano ok. 551 mln metrów sześciennych drewna wraz z korą, ok. 179,6 mln metrów sześciennych stanowiło z kolei drewno wtórne. W tym samym roku całkowite zużycie biomasy drzewnej (w tym zarówno surowca pierwotnego, jak i wtórnego) w energetyce i gospodarce materiałowej wyniosło 932 mln metrów sześciennych; 45% (424 mln metrów sześciennych) przypadło na energetykę, a 55% (508 mln metrów sześciennych) na gospodarkę materiałową.  Państwa o największych zasobach biomasy leśnej to, wg raportu, Francja, Niemcy, Polska, Szwecja i Finlandia, a jej szacowana ilość w europejskich lasach w 2020 roku to 18,4 mld ton suchej masy przy średnim zagęszczeniu 177 ton suchej masy na hektar. Udział drzew liściastych i iglastych we wspomnianej wyżej sumie jest niemal identyczny; 50% w przypadku pierwszych i 49% w przypadku drugich, z dominacją świerka, sosny zwyczajnej, buku zwyczajnego i dębu szypułkowego. W 2020 r. wskaźnik wyrębu wyniósł 77% dla wyrębów przeznaczonych na sprzedaż i 88% wszystkich wyrębów. Mimo występowania obszarów chronionych, dostarczaniem drewna „zajmuje się” 89% terenów leśnych w UE.

Czytaj też: Co dalej z biomasą drzewną? RED III bez rewolucji, ale z reformami

Wkład ekosystemów morskich

Raport wymienia również biomasę pochodzącą z rybołówstwa i akwakultury; w 2020 r. rybołówstwo morskie odpowiadało za ok. 3,9 mln ton złowionych organizmów wodnych, w tym ryb, 1,1 mln ton pochodziło natomiast z akwakultury. 2/3 z ostatniej sumy pochodziło z Hiszpanii, Francji, Grecji i Włoch. W obu przypadkach pozyskiwano gatunki takie jak małże, pstrąg tęczowy, dorada, ostryga, karp, labraks czy tuńczyk. UE jest także największym na świecie importerem organizmów wodnych, których konsumuje się trzy razy więcej niż produkuje. JRC dodaje, że od lat 2016-2017 wydajność rybołówstwa morskiego spadła, co wynika z takich czynników jak działania przeciw przełowieniu, wpływ Brexitu i pandemii czy wysokich kosztów paliw.

Z wód morskich pochodzą także wodorosty – „coraz bardziej istotne źródło biomasy”. Makroalgi są wykorzystywane w celach żywnościowych oraz w przemyśle chemicznym, a ich zużycie wzrasta wskutek rozwoju różnego rodzaju suplementów diety, nutraceutyków czy tzw. biopaliw trzeciej generacji. W 2019 r. państwa UE importowały 157,3 tys. ton produktów z wodorostów i wyeksportowały 89,5 tys. ton. Rok później wyniki w obu kategoriach były wyższe – import sięgnął 173,4 tys. ton, eksport natomiast 98,3 tys. ton.

Cyrkularność – tak, ale bez skutków ubocznych

Kolejnym źródłem biomasy wspomnianym w raporcie są bioodpady, których wygenerowana w UE ilość (łączna dla odpadów przemysłowych i komunalnych) w 2018 r. wyniosła 147 milionów ton suchej masy. 133 milionów z tej sumy zostało poddane odzyskowi lub recyklingowi. JRC uznaje ten rodzaj biomasy za istotny czynnik w przejściu do gospodarki o obiegu zamkniętym, a ograniczenie marnowania żywności zostało potraktowane priorytetowo w dwóch ważnych elementach Europejskiego Zielonego Ładu – strategii „Od pola do stołu” oraz programie Circular Economy Action Plan. Państwa członkowskie UE raportują dane na temat odpadów żywnościowych od 2022 r., począwszy od danych za rok 2020.

„Oceniając całość produkcji biomasy, jej podaży, użycia, zapotrzebowania, przepływów i oddziaływań, w wielu przypadkach widzimy postępy pod względem efektywności zasobowej (rosnącego ponownego użycia), równocześnie jednak produkujemy i konsumujemy więcej niż wcześniej” – w podsumowaniu publikacji stwierdza Joint Research Centre. JRC docenia wzrost efektywności zużycia biomasy, przestrzega jednak przed jego efektem ubocznym – wzrostem konsumpcji. Konsumpcja powinna zatem być monitorowana, „tak abyśmy byli świadomi stopnia eksploatacji biogospodarki”.

Szymon Majewski: Dziennikarz

Przypisy

1/ Całość:
https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC133505
2/ Całość:
https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC132358

Polecamy inne artykuły o podobnej tematyce:

Nabór do zespołów lasów społecznych dla organizacji pozarządowych. Czas do 17 maja br. (13 maja 2024)RED III a biomasa drzewna. Ograniczenie pozyskania drewna dla energetyki zgodnie z prawem unijnym (18 kwietnia 2024)Biometan jako alternatywa dla gazu ziemnego (09 kwietnia 2024)Biogospodarka to konieczny kierunek dla przedsiębiorstwa rolno-spożywczego (08 kwietnia 2024)Biometan elementem sine qua non zrównoważonego rozwoju firmy i kraju (03 kwietnia 2024)
©Teraz Środowisko - Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i publikacja tekstów, zdjęć, infografik i innych elementów strony bez zgody Wydawcy są zabronione.
▲  Do góry strony