Robots
Cookies

Ustawienia cookies

Strona Teraz Środowisko wykorzystuje cookies. Część z nich jest niezbędna do funkcjonowania strony. Inne służą poprawianiu jakości naszych usług.
Więcej  ›
20.05.2024 20 maja 2024

Premier: sprzątnąć stajnię Augiasza w ochronie środowiska. Co wiemy po exposé?

Rząd Donalda Tuska został już zaprzysiężony. We wczorajszym exposé nowy premier przedstawił program swojego gabinetu, odwołując się również do ochrony środowiska. Czego możemy się dowiedzieć z jego wystąpienia i jak jest oceniane?

   Powrót       13 grudnia 2023       Zrównoważony rozwój   

Podobnie jak w umowie koalicyjnej, w której wypowiedziały się na ten temat wszystkie strony tworzące nowy rząd, w exposé znalazły się słowa o zmianach klimatu. Tusk wspomniał o nich w kontekście bezpieczeństwa i największych wyzwań (obok głodu, wojen czy migracji), przed którymi współcześnie stoi świat. – Chciałbym, żeby to wreszcie dotarło do wszystkich obecnych w tej izbie, że z kryzysem migracyjnym czy z katastrofą klimatyczną nie poradzi sobie pojedyncze państwo – mówił premier, nawołując do europejskiej i międzynarodowej współpracy w tym obszarze. Więcej szczegółowych deklaracji pojawiło się przy prezentacji nowej szefowej Ministerstwa Klimatu i Środowiska Pauliny Henning-Kloski.

Czytaj też: Paulina Hennig-Kloska ministrem klimatu i środowiska

Mówiąc o kondycji polskiej przyrody, Donald Tusk roztoczył wizję nowego otwarcia i zdecydowanego odejścia od negatywnie ocenianej polityki poprzedników obecnej ekipy. Dotychczasowy stan ochrony środowiska nazwał „stajnią Augiasza”. Premier poruszył tematy, które w ostatnich latach przyciągały uwagę opinii publicznej – podpaleń składowisk odpadów, katastrofy na Odrze, czy dużej skali wycinki lasów. Obwieścił przy tym zakończenie „partyjnej prywatyzacji Lasów Państwowych”.

Las – „święty zasób narodowy”

Wyraźnie wybrzmiała zapowiedź zwiększonej ochrony obszarów leśnych, obecna już w umowie koalicyjnej oraz w programach wyborczych.  – Las to nie jest gospodarka drewnem. Las to jest nasz święty zasób narodowy i będziemy znowu go chronić tak, jak na to zasługuje – stwierdził prezes rady ministrów, zapewniając także o zabezpieczeniu interesów przedsiębiorców wykorzystujących drewno. – Polski przedsiębiorca zobaczy, że można chronić lasy i równocześnie, że polskie drewno może być dostępne na rynku i może być tańsze niż szwedzkie – dodał. W ocenie Tuska poprzedni rząd doprowadził w gospodarce leśnej nie tylko do degradacji przyrody, ale i do niedoboru surowca na polskim rynku. Przedstawiając nową minister, premier mówił też o gospodarce wodnej. – (…) Nie ma dzisiaj być może bardziej wartościowego zasobu, strategicznego zasobu, jak czysta woda – powiedział. Wymienił w tym kontekście potrzebę retencji oraz problem zanieczyszczenia polskich rzek. Przy przedstawieniu minister przemysłu Marzeny Czarneckiej, Tusk nawiązał do funduszy sprawiedliwej transformacji, które powinny trafić do związanych z wydobyciem i spalaniem węgla kamiennego społeczności na Śląsku czy w Wielkopolsce Wschodniej.

Przed reformami – moratorium

Słowa Tuska o „stajni Augiasza”, w którą za poprzednich rządów miała zamienić się ochrona przyrody w Polsce, odnotowała Pracownia na rzecz Wszystkich Istot. Organizacja upominająca się m.in. o rezygnację z wykorzystania biomasy drzewnej w energetyce przypomniała o przedstawionym niedawno apelu o moratorium na wycinkę najcenniejszych obszarów leśnych. Moratorium ma doraźnie zagwarantować przyrodzie bezpieczeństwo zanim nie zostaną wdrożone zobowiązania z kampanii wyborczej oraz umowy koalicyjnej - trwałe wyłączenie z wycinki 20% najcenniejszych lasów, zakaz spalania drewna w energetyce zawodowej, zwiększenie powierzchni parków narodowych czy ustanowienie społecznego nadzoru nad lasami.

- Z badań opinii społecznej wynika, że 78% Polaków uważa, iż zadaniem Lasów Państwowych powinna być ochrona przyrody. Jako strona społeczna jesteśmy gotowi do rozmów, by wypracować najlepsze rozwiązania - taka praca wymaga jednak czasu. Dlatego apelujemy o wprowadzenie moratorium, bo to rozwiązanie, które najszybciej i najskuteczniej faktycznie ochroni przyrodę i jest to rozwiązanie na które czekają Polacy – mówi Radosław Ślusarczyk, przedstawiciel Pracowni. Według NGO moratorium to „najszybszy sposób na posprzątanie takiej stajni”, o której mówił Tusk, a równocześnie środek, który pomoże odwrócić negatywne tendencje coraz mniejszego pochłaniania dwutlenku węgla przez polskie lasy oraz pogłębiającej się suszy na terenach gdzie wycinane są lasy wodochronne.

Środowiskowe wątki w exposé zostały zauważone również przez ClientEarth Polska. „To dobry kierunek i będziemy Premiera trzymać za słowo" - stwierdziła organizacja w poście (1)na portalu X (dawnym Twitterze). Fundacja przytoczyła przy tej okazji propozycje zmian systemowych, mających na celu naprawę „czterech żywiołów” - ognia poprzez przyjęcie prawa o ochronie klimatu, wody dzięki wprowadzeniu skutecznej ochrony rzek i mokradeł, ziemi za pomocą zwiększenia liczby parków narodowych oraz realnej kontroli i ochrony polskich lasów oraz powietrza („sprawmy, że powietrze w całej Polsce będzie zdrowe najpóźniej w 2035 r.”)(2).

Co z polityką klimatyczno-energetyczną?

Z sektora pozarządowego płyną jednak również bardziej krytyczne głosy. O braku nakreślenia całościowych strategii mówi rzeczniczka polityczna Koalicji Klimatycznej Beata Borowiec. – W exposé Pana Premiera nie wybrzmiała nawet namiastka kompleksowej i ambitnej polityki klimatycznej i energetycznej. Możemy to nazwać naiwnością, ale ten bolesny brak nie musi oznaczać ignorancji czy braku planów prowadzenia tych polityk przez rządzących, lecz może przypominać o zbliżających się wyborach samorządowych i ryzyku wygranej środowisk politycznych, które politykę klimatyczną i ochronę środowiska stawiają na samym końcu – stwierdza rzeczniczka. Jak dodaje, organizacje pozarządowe są zmęczone „zjawiskiem odkładania najważniejszych decyzji na lepsze czasy”. - Exposé Pana Premiera jest doskonałą okazją na przypomnienie, że klimat i ochrona środowiska są dobrami publicznymi, które powinniśmy traktować ponadpartyjnie – kontynuuje Borowiec.

Według przedstawicielki Koalicji Klimatycznej ośrodki odpowiedzialne w nowym rządzie za politykę klimatyczną i środowiskową powinny podjąć dialog ze stroną społeczną, skupiając się na rozwoju odnawialnych źródeł energii oraz komunikacie wystosowanym przez Komitet Problemowy ds. Kryzysu Klimatycznego przy Polskiej Akademii Nauk(3).

Treść exposé komentuje także specjalistka ds. klimatu i gazu kopalnego z Polskiej Zielonej Sieci Diana Maciąga. Ekspertka docenia wymienienie przez Donalda Tuska zmian klimatu jako jednego z największych wyzwań współczesności. Zastrzega jednak, że skuteczne stawienie mu czoła wymaga szybkiej rezygnacji z paliw kopalnych. Tymczasem takiej deklaracji w wystąpieniu premiera zabrakło. – Brak tego tematu w exposé rozczarowuje i niepokoi, gdyż stoimy przed ryzykiem wpadnięcia w nową, tym razem gazową, pułapkę – mówi Maciąga. Przedstawicielka Polskiej Zielonej Sieci rozwija wątek gazu ziemnego, który bywa uznawane za tzw. paliwo przejściowe na czas transformacji energetycznej. - (…) Nie można opierać bezpieczeństwa energetycznego na uzależnieniu od importowanego paliwa niszczącego klimat. Jeśli nowy rząd poważnie traktuje ideę niezależności energetycznej, powinien wycofać się z decyzji poprzedników o budowie wielkich i nieuzasadnionych ekonomicznie inwestycji gazowych - elektrowni czy terminala FSRU na skroplony gaz łupkowy – oraz wyznaczyć jasną ścieżkę ograniczenia zapotrzebowania na to paliwo – wylicza specjalistka.

Szymon Majewski: Dziennikarz

Przypisy

1/ Link do posta:
https://twitter.com/ClientEarth_PL/status/1734543054357336112
2/ Więcej pod tym linkiem:
https://www.clientearth.pl/cztery-zywioly/#skr%C3%B3conepropozycje
3/ Więcej pod tym linkiem:
https://pan.pl/komitet-problemowy-ds-kryzysu-klimatycznego-przy-prezydium-pan-o-znaczeniu-polityki-klimatycznej-dla-rozwoju-kraju/

Polecamy inne artykuły o podobnej tematyce:

257 mln zł na zatrudnienie po węglu. Konkrety z Wielkopolski Wschodniej (16 maja 2024)Trzy umowy o dofinansowanie na projekty rozbudowy i modernizacji infrastruktury elektroenergetycznej (16 maja 2024)Tereny przemysłowe – idealne dla wiatru? (15 maja 2024)Czy Natura Ratuje Ludzi? 30% pokrycia koronami drzew więcej to o 3 tys. przedwczesnych zgonów mniej (14 maja 2024)Co sądzimy o polityce klimatycznej? 78% poparcia dla inwestycji w OZE, ale prawie 75% boi się strat (10 maja 2024)
©Teraz Środowisko - Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i publikacja tekstów, zdjęć, infografik i innych elementów strony bez zgody Wydawcy są zabronione.
▲  Do góry strony